Majątek kawalerski i inne rzeczy, które nie są wspólne z żoną - stan prawny obowiązujący do 19 stycznia 2005 r.

Co to jest wspólność ustawowa i kiedy powstaje?

Z punktu widzenia prawa zawarcie małżeństwa skutkuje nie tylko zmianą stanu cywilnego. Pojawia się kwestia jak od tego czasu będą przedstawiać się stosunki majątkowe między małżonkami. Czy małżonkowie będą posiadali tylko jeden majątek wspólny? Czy każde z nich będzie posiadało swój majątek odrębny? Czy wreszcie będzie to kompilacja tych dwóch możliwości, a więc każde z małżonków ma swój majątek odrębny, a poza tym istnieje jeszcze majątek wspólny? Takie kwestie regulują obowiązujące na terenie danego kraju systemy majątkowe. W Polsce zasadą odnośnie ustroju majątkowego jest system wspólności majątkowej (wspólności ustawowej). Na przeciwległym biegu, co do stosunków majątkowych, występuje system rozdzielności majątkowej, który również może małżonków w pewnych okolicznościach obowiązywać. Omówmy pokrótce każdy z powyższych ustrojów. System rozdzielności majątkowej polega na tym, iż między małżonkami nie istnieje żadna wspólnota majątkowa, a tylko dwa odrębne majątki: majątek żony i majątek męża. Na majątek taki składa się wszystko, co posiadali przed zawarciem małżeństwa, jak również to, czego się swoją pracą dorobili, co odziedziczyli, co zostało im darowane, jednym słowem należą do nich wszystkie przedmioty, jakie uzyskali wskutek różnych czynności prawnych, zdarzeń losowych oraz innych zdarzeń, które mogły być przyczyną przysporzenia, np. znalezienie jakiejś rzeczy. Zarówno mąż jak i żona zachowują pełną swobodę w zarządzie swoim majątkiem. Mogą nim rozporządzać w taki sposób, jaki się im podoba i w zasadzie nie ma znaczenia zdanie drugiego małżonka, co do sposobu zarządu, np. mogą dowolną rzecz sprzedać, darować, obciążyć zastawem, porzucić czy nawet zniszczyć. Jedyna okoliczność, jaka musi być przez małżonków brana pod uwagę, to konieczność przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, a więc małżonek nie może np. całego majątku darować swojemu siostrzeńcowi, gdyż wówczas nie byłby w stanie spełniać swojego podstawowego obowiązku względem założonej przez siebie rodziny. System taki może powstać jedynie wtedy, gdy małżonkowie przed ślubem albo w czasie trwania małżeństwa sporządzą w formie aktu notarialnego umowę, na mocy, której wyłączą całkowicie wspólność ustawową. Poza tym system ten powstaje z mocy prawa (czyli automatycznie, niezależnie od woli stron), jeżeli: