Odpowiedzialność za długi współmałżonka

Odpowiedź:

Jedną z podstawowych zasad prawa jest tzw. zakaz retroakcji, który wyraża popularna  paremia "lex retro non agit" (tj. prawo nie działa wstecz) sformułowana już w prawie rzymskim.
Tak i w tym przypadku nowela do kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, która weszła w życie 20 stycznia br. stanowi, że do oceny skutków czynności rozporządzających i zobowiązujących małżonków i ich odpowiedzialności za zobowiązania sprzed wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Nowe przepisy, ograniczające odpowiedzialność z majątku wspólnego małżonków, nie mają więc zastosowania do umów zawartych przed wejściem w życie nowelizacji. Zastosowanie mają przepisy obecnie uchylone.

Należy jednak pamiętać, że uchylone przepisy wymagały dla ważności czynności prawnej podejmowanej w sprawach przekraczających tzw. zwykły zarząd majątkiem wspólnym zgody drugiego współmałżonka. W przeciwnym razie czynność aż do momentu udzielenia tej zgody nie wywiera skutków prawnych, będąc tzw. czynnością bezskutecznie zawieszoną. Odmowa zgody powoduje zaś jej nieważność.

Przepisy nie definiowały pojęcia zwykłego zarządu, z reguły jednak przyjmowano w orzecznictwie, że większość czynności podjętych w ramach zarządzania przedsiębiorstwem wchodzącym w skład majątku wspólnego są czynnościami zwykłego zarządu. W takim przypadku, choć dłużnikiem jest tylko jeden z małżonków, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego. Ze względu jednak na brak szczegółów co do umów leasingowych i weksli nie można jednoznacznie ocenić, czy mieszczą się one w zwykłym zarządzie. Co jednak ważne: zarówno przed nowelizacją, jak i obecnie wyłączona jest możliwość zaspokojenia z majątku odrębnego (obecnie zwanego osobistym) małżonka za zobowiązania zaciągnięte przez współmałżonka za zgodą tego pierwszego.