Stwierdzenie nabycia spadku

Odpowiedź:

Istotnie, w niniejszej sprawie pojawił się dość skomplikowany problem polegający na tym, iż w tym samym sądzie zostały złożone 2 wnioski o stwierdzenie nabycia spadku po tym samym spadkodawcy, z nieznanych zaś przyczyn nie doszło do połączenia obu wniosków do łącznego rozpoznania. W tej sytuacji należy uznać, co następuje:

1. Znając w chwili obecnej wszystkie okoliczności faktyczne opisywanej sprawy, niezwykle trudno odpowiedzieć na pytanie, czy lepszym rozwiązaniem byłoby zainicjowanie przez Panią postępowania o ogłoszenie testamentu. W postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku sąd bada bowiem z urzędu, czy spadkodawca pozostawił testament oraz wzywa do jego złożenia osobę, u której - wedle prawdopodobieństwa - testament się znajduje. W momencie złożenia dokumentu, sąd dokona jego otwarcia i ogłoszenia.

2. Złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po upływie 9 miesięcy od otwarcia spadku nie ma negatywnych konsekwencji dla Pani. Wprawdzie art. 646 par. 2 kodeksu postępowania cywilnego stanowi, iż kto bezzasadnie uchyla się od obowiązku złożenia testamentu w sądzie spadku ponosi odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę lub może być ukarany przez sąd grzywną, jednak w Pani przypadku nie można niewątpliwie uznać, iż uchyliła się Pani bezzasadnie od nałożonego nań przez przepisy prawa obowiązku.

3. W zaistniałej sytuacji należy poradzić Pani modyfikację wniosku o stwierdzenie nabycia spadku i złożenie do sądu pisma procesowego, w którego treści - zgodnie z art. 679 kpc - wniesie Pani o równoległe przeprowadzenie postępowania o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku wobec wnuka spadkodawcy. W treści tego pisma winna Pani wskazać okoliczności, wedle których wnuk spadkodawcy - w świetle treści złożonego do sądu testamentu - nie powinien być uznany za spadkobiercę. Powinna Pani również dokładnie opisać stan faktyczny związany z opisywaną sprawą (wniosek o stwierdzenie nabycia spadku wnuka, postanowienie sądu, testament, złożenie przez Panią wniosku itp.). Wydaje się, iż w efekcie sąd spadku uchyli postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku przez wnuka zmarłego i stwierdzi nabycie spadku w zgodzie z rzeczywistym stanem prawnym.

4. Jak wspomniano na wstępie, być może sąd istotnie popełnił błąd, nie rozpoznając łącznie obu spraw. Nie stoi to jednak w sprzeczności, by niejako "naprawić" ów teoretyczny błąd w trybie art. 679 kpc. Niezbędna jest tu jednak Pani inicjatywa (czyli podanie sądowi stosownych informacji w formie pisma procesowego).

Należy także pamiętać, iż wnuk zmarłego - jako zstępny wydziedziczonego syna zmarłego - jest uprawniony do udziału w zachowku, który przypadałby synowi zmarłego (art. 1011). Niezbędny jest tu jednak wniosek wnuka o przyznanie mu udziału w zachowku przypadającym zmarłemu ojcu.