Przyczyny niegodności

Pytanie: Czy osoba skazana za udział w zabójstwie żony pozostaje prawnym spadkobiercą majątku?

Odpowiedź:

Kodeks cywilny przyjął konstrukcję, zgodnie z którą niegodność dziedziczenia nie następuje z mocy samego prawa. Niezbędne jest orzeczenie sądowe stwierdzające, że określony spadkobierca został uznany za niegodnego. Zgodnie z regulacjami kodeksu cywilnego, spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego w kilku przypadkach. jednym z nich jest właśnie sytuacja, gdy spadkobierca dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy. W toku procesu o uznanie spadkobiercy za niegodnego sąd orzekający związany jest prawomocnym wyrokiem skazującym. Wyrok taki wiąże sąd cywilny co do faktu popełnienia przestępstwa, a także w zakresie oceny, czy przestępstwo popełnione zostało z winy umyślnej. Sąd cywilny dokonuje natomiast samodzielnie oceny, czy przestępstwo jest przestępstwem „ciężkim”. Do grupy przestępstw „ciężkich” należy zaliczyć w zasadzie wszystkie zbrodnie (czyli i zabójstwo). Na równi z przestępstwami popełnionymi należy traktować usiłowanie popełnienia przestępstwa, a także podżeganie i pomocnictwo. Spadkobierca niegodny zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jak by nie dożył otwarcia spadku. Spadkobierca musi być więc traktowany tak, jakby nigdy nie doszedł do dziedziczenia. A zatem należny mu spadek lub udział w spadku przypada innym osobom zgodnie z zasadami dziedziczenia ustawowego. Niegodność dziedziczenia wyklucza zarówno od dziedziczenia na podstawie ustawy, jak i na podstawie testamentu. Uznanie za niegodnego oznacza także pozbawienie prawa do zachowku. Uznania spadkobiercy za niegodnego może żądać każdy, kto ma w tym interes. Z żądaniem takim może wystąpić w ciągu roku od dnia, w którym dowiedział się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem lat trzech od otwarcia spadku. Orzekanie o niegodności następuje w procesie. W związku z powyższym aby osoba odpowiedzialna za zabójstwo żony nie dziedziczyła po niej, konieczne jest złożenie odpowiedniego wniosku do sądu spadku.