Zachowek od obdarowanego

Pytanie: Ojciec dokonał darowizny na rzecz syna. Darowizna ta wyczerpała cały majątek darczyńcy. Ojciec nie pozostawił testamentu. Czy drugi syn może dochodzić od obdarowanego syna zachowku?

Odpowiedź:

Zachowek jest instytucją prawa spadkowego obowiązującą tak przy dziedziczeniu testamentowym jak i ustawowym. Uprawnionymi do zachowku są zstępni (dzieci, wnuki), małżonek i rodzice spadkodawcy, którzy mogliby dziedziczyć według zasad ustawowych. Jeżeli któraś z tych osób nie otrzymała zachowku w postaci darowizny, zapisu lub powołania do spadku może żądać zachowku przede wszystkim od spadkobiercy. Ma to postać roszczenia o zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej 1/2 udziału spadkowego, a 2/3 jeśli uprawniony do zachowku jest małoletni lub trwale niezdolny do pracy. Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego dotyczącymi zachowku do spadku dolicza się darowizny dokonane przez spadkodawcę z wyjątkiem: 1.darowizn drobnych, przyjętych zwyczajowo w danych stosunkach, 2.dokonanych przed ponad dziesięciu laty przed śmierci darczyńcy (spadkodawcy), 3.darowizn dla osób, które nie są spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku. Dodatkowy wyjątek dotyczy zachowku, który należy się zstępnemu (np. synowi); mianowicie nie dolicza się do spadku darowizn dokonanych przed trzystoma dniami przed narodzinami tego zstępnego. Dzięki tym zasadom zachowek uzyska dodatnią wartość nawet jeśli w majątku spadkodawcy nie było aktywów, gdyż w takiej sytuacji wartość spadku będzie równa wartości darowizny z chwili jej dokonania. W powyższym wypadku roszczenie będzie przysługiwać wobec obdarowanego. Obdarowany jednak także jest uprawniony do zachowku, więc od wartości darowizny należy odjąć jego własny zachowek i dopiero z pozostałej sumy można wypłacić zachowek uprawnionemu, który darowizny nie otrzymał. Osoba, która otrzymała darowiznę jest zobowiązana do wypłaty zachowku w granicach swego wzbogacenia na skutek darowizny, poza tym może zwolnić się od obowiązku oddając przedmiot darowizny Roszczenie powyższe przedawnia się z upływem trzech lat od śmierci spadkodawcy.