Odrzucenie spadku przez dzieci

Pytanie: Po śmierci ojca rodzina (dzieci oraz pełnoletnie wnuki) postanowiła przekazać matce (babci) cały odziedziczony na podstawie ustawy (testamentu nie ma) spadek: cząstkowe prawa własności do mieszkania własnościowego bez księgi wieczystej oraz do konta bankowego. Czy jednym ze sposobów uczynienia tego jest odrzucenie spadku (a może zrzeczenie się spadku) przez wszystkich spadkobierców z wyjątkiem matki?

Odpowiedź:

Należy odróżnić odrzucenie spadku od zrzeczenia sie dziedziczenia. Zrzeczenie się dziedziczenia jest umową pomiedzy spadkodawcą a przyszłym spadkobiercą i może być zawarta za życia spadkodawcy. Możliwe natomiast jest odrzucenie spadku. Spadkobiercy, którzy spadek odrzucą zostają odsunięci od dziedziczenia tak, jak gdyby nie dożyli otwarcia spadku (tj. dnia śmierci spadkodawcy). Przy dziedziczeniu ustawowym, spadkobiercami w pierwszej kolejności są małżonek spadkodawcy oraz jego dzieci. Gdyby dzieci spadkodawcy odrzuciły spadek, traktuje się je tak, jak gdyby nie dożyły dnia otwarcia spadku. Powoduje to, że udział spadkowy, który oni by dziedziczyli przechodzi z kolei na ich dzieci. Aby wyłączyć również te dzieci (czyli wnuki spadkodawcy) od dziedziczenia, one także musiałyby odrzucić spadek. W braku zstępnych spadkodawcy (czyli w sytuacji, w której zarówno dzieci jak i wnuki spadkodawcy odrzucili spadek), do dziedziczenia dochodzi jeszcze rodzeństwo i rodzice spadkodawcy. Aby dziedziczył tylko małżonek spadkodawcy, te osoby również musiałyby odrzucić spadek. Oświadczenie o odrzuceniu spadku może byc złożone w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym każdy ze spadkobierców dowiedział sie o tytule swojego powołania (czyli o śmierci spadkodawcy i braku testamentu). Oświadczenie to powinno być złożone przed sądem lub przed notariuszem - ustnie do protokołu, albo pisemnie z podpisem urzędowo poświadczonym. Oświadczenie takie może być złożone także przez pełnomocnika (sprawę może więc załatwić jeden z członków rodziny), jednakże musi on uzyskać od każdej z uprawnionych osób pisemne pełnomocnictwo z podpisem urzędowo poświadczonym. Innym sposobem na pozostawienie całej masy spadkowej małżonce spadkodawcy jest podział spadku. W tym celu należy złożyć w sądzie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy wniosek o stwierdzenie nabycia spadku (jeżeli jeszcze nie został złożony) wraz z podziałem spadku. W podziale spadku wszyscy spadkobiercy - a więc małżonek i dzieci spadkodawcy - zgodnie mogą oświadczyć, że dział spadku zostanie przeprowadzony w ten sposób, że wszystko otrzyma małżonka spadkodawcy.