Spadek a roszczenia konkubenta

Pytanie: Moja babcia 30 lat żyła w związku - konkubinacie. Mieszkała ze swoim partnerem bez meldunku, który zmarł nagle nie zostawiając ostatniej woli. Jego córka chce się starać o bycie jedynym spadkobiercą i wyrzucić babcię z domu. Co mamy robić, jakie kroki może podjąć babcia? Samochód dziadka i pieniądze już zabrała córka, teraz pora na mieszkanie. Co robić?

Odpowiedź:

Przede wszystkim należy pamiętać, iż stosunek konkubinatu nie rodzi takich skutków, jak zawarcie małżeństwa. Jest on niczym innym jak tylko i wyłącznie stosunkiem kobiety i mężczyzny, który pozbawiony jest konsekwencji prawnorodzinnych. Tym samym majątek zgromadzony w ramach wspomnianego związku nie jest regulowany według przepisów prawa rodzinnego, zgodnie z przepisami o wspólności ustawowej. W takiej sytuacji wchodzą w grę jedynie przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych regulowanej w kodeksie cywilnym. W pytaniu brak sprecyzowania, jakiego rodzaju lokal był zajmowany przez zmarłego i jej konkubinę. Chodzi przede wszystkim o to, czy lokal został nabyty przez zmarłego z jego własnych środków, czy też ze wspólnych środków zmarłego i konkubiny. Dotyczy to przede wszystkim odrębnej własności lokalu. W takiej sytuacji istnieje możliwość dochodzenia od spadkobierców zmarłego konkubenta nakładów poniesionych przez konkubina na zakup lokalu mieszkalnego. Odnosi się to również do innym przedmiotów majątkowych nabytych w ramach trwającego konkubinatu, gdy konkubina jest w stanie wykazać, iż również poniosła koszty nabycia tych przedmiotów. Jeżeli lokal zajmowany był przez zmarłego na podstawie administracyjnego trybu najmu, wówczas istnieją odmienne warunki umożliwiające wstąpienie w prawa najmu po zmarłym. Dotyczy to osób bliskich tj. zstępnych, wstępnych oraz konkubentów, którzy w chwili śmierci najemcy faktycznie stale z nim mieszkały i nie posiadały tytułu prawnego do innego lokalu mieszkalnego. W takiej sytuacji byłaby szansa na uzyskanie tytułu prawnego do dalszego zajmowania lokalu na podstawie administracyjnego prawa najmu, z uwagi na stałe, faktyczne zamieszkiwanie ze zmarłym.