Spowiedź a przebaczenie wydziedziczonemu

Pytanie: Czy zaświadczenie z parafii kościoła rzymsko-katolickiego stwierdzające, że zmarły otrzymał sakrament chorych (ostatnie namaszczenie), wyspowiadał się, otrzymał rozgrzeszenie i komunię świętą można uznać jako dowód przebaczenia osobie wydziedziczonej, a tym samym anulowanie wydziedziczenia?

Odpowiedź:

Instytucja wydziedziczenia w polskim prawie jest szerokim zagadnieniem. Wydziedziczenie sensu stricto obejmuje sytuację, w której spadkodawca w testamencie pozbawia spadkobiercy udziału w spadku oraz prawa do zachowku. Aby wydziedziczenie było skuteczne musi być dokonane w ważnym testamencie, a jego podstawę stanowi wiele przyczyn określonych w ustawie np. dopuszczenie się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu, niegodność spadkobiercy, postępowania nieetyczne wobec spadkodawcy. Niespełnienie wymagań dotyczących wydziedziczenie prowadzi w konsekwencji do nieważności wydziedziczenia, co oznacza iż wydziedziczony zostaje co prawda wyłączony od dziedziczenia, ale zachowuje prawo do zachowku. W ww. pytaniu mamy do czynienia z instytucją tzw. przebaczenia. Kodeks cywilny nie precyzuje w jakiej formie przebaczenie wydziedziczonego spadkobiercy ma nastąpić i przyjmuje się, że może to nastąpić w dowolnej formie. Jeżeli wydziedziczenie było skuteczne może ono znaleźć wyraz w odwołaniu lub zmianie testamentu, w którym zawarte zostało oświadczenie o wydziedziczeniu, ale zawsze musi być wyrazem woli zmarłego spadkodawcy. Spadkodawca musi ponadto działać z dostatecznym rozeznaniem, co oznacza, iż nie może być ono spowodowane czynnikami powodującymi wprowadzenie w błąd. Spadkodawca przebaczając musi działać z dostatecznym rozeznaniem. Dowód przebaczenia spadkodawcy spoczywa na wydziedziczonym. Dowód ten przeprowadza się w drodze postępowania spadkowego. Wydziedziczony musi zatem udowodnić, iż ww. zaświadczenie kościelne zawierałoby informacje, z których wynikałoby że zmarły dokonał w trakcie spowiedzi aktu przebaczenia. Wiązałoby się to zapewne z koniecznością ujawnienia tajemnicy spowiedzi. Fakt otrzymania przez spadkodawcę sakramentu chorych (ostatnie namaszczenie), wyspowiadanie się, otrzymanie rozgrzeszenia i komunii świętej nie jest sam w sobie wyrazem aktu przebaczenia ze strony spadkodawcy, który w ten sposób czyni jedynie zadość obowiązującym w religii katolickiej, w takiej sytuacji zasadom postępowania.