Uprawnieni do dziedziczenia

Pytanie: Ojciec nie pozostawił testamentu. Ustawowo do dziedziczenia powołani są dwaj synowie. Ja - ojciec był po rozwodzie z moją matką z jego winy, drugi syn mieszkający z ojcem i z konkubiną przez ostatnie 15 lat. Jakie szanse ma konkubina do otrzymania części spadku? Twierdzi, że łożyła na wspólne mieszkanie i wspólne życie przez ostatnie 15 lat, co jest nieprawdą, ale będzie to trudno udowodnić?

Odpowiedź:

Konkubinie, jeśli spadkodawca nie pozostawił po sobie testamentu, w którym zostałaby ona ustanowiona spadkobiercą, nie przysługuje żadna część spadku. Nie dziedziczy ona po konkubencie. Z uwagi na niemożliwość określenia czy w przypadku konkubiny zachodziło posiadanie samoistne mieszkania, czy posiadanie zależne, należy wskazać, że z pewnością będzie ona uprawniona do żądania poczynionych nakładów, których wysokość powinna podać i je określić. Podstawą żądania, jeśli strony nie łączyła żadna umowa, będą przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu zgodnie, z którymi jeżeli ten, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, jest zobowiązany do jej zwrotu. Korzyścią majątkowa są właśnie poczynione nakłady. Zwrot w przypadku posiadania samoistnego (co bardziej prawdopodobne) odbywał się będzie natomiast w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego dotyczące ochrony własności. Konkubina ma prawo żądać nakładów jako posiadacz w złej wierze, gdyż wiedziała, że jej prawo własności nie przysługiwało. Samoistny posiadacz w złej wierze może żądać jedynie zwrotu nakładów koniecznych, i to tylko o tyle, o ile właściciel wzbogaciłby się bezpodstawnie jego kosztem. Samoistny posiadacz może, przywracając stan poprzedni, zabrać przedmioty, które połączył z rzeczą, chociażby stały się jej częściami składowymi. Jednakże gdy połączenia dokonał samoistny posiadacz w złej wierze właściciel może przyłączone przedmioty zatrzymać, zwracając samoistnemu posiadaczowi ich wartość i koszt robocizny albo sumę odpowiadającą zwiększeniu wartości rzeczy.