Pytanie: Na początku lat dziewięćdziesiątych zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe na podstawie testamentu notarialnego. Na zawiadomieniu spadkobiercy ustawowego podrobiono podpis odbierającego zawiadomienie o postępowaniu spadkowym - zawinił doręczyciel. W czasie sprawy skłamano pod przysięgą, że nie ma innych spadkobierców. O otwarciu i odczytaniu testamentu nie powiadomiono zapisobiorcy. Od czasu postępowania spadkowego upłynęło ponad dziesięć lat. Czy w sytuacji udowodnienia, że sprawa była na podstawie podrobionego testamentu będzie możliwe dochodzenie poniesionych strat przez prawdopodobnego zapisobiorcę na skutek nieprawnego działania funcjunariusza publicznego (notariusza i doręczyciela).
Odpowiedź:
Skoro postępowanie spadkowe zostało przeprowadzone, to oznacza to, iż wydane zostało także postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Natomiast zgodnie z art. 1025 § 2 kodeksu cywilnego domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, jest spadkobiercą. Możliwe jest jego obalenie, jednak tylko w drodze postępowania przed sądem spadku. Z opisanego stanu faktycznego wynika bowiem, iż konieczne byłoby co najmniej ponowne przeprowadzenie postępowania i wydanie nowego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Do wystąpienia z wnioskiem o uchylenie lub zmianę postanowienia stwierdzającego nabycie spadku legitymowana jest każda osoba, a więc tym bardziej "pominięty" spadkobierca. Generalnie zasada jest taka, że postanowienie stwierdzające nabycie spadku może zostać zmienione, gdy osoba, która uzyskała takie postanowienie, nie jest spadkobiercą lub jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony (czyli tak jak w opisanej sytuacji). W opisanej sytuacji może więc Pani/Pan skorzystać z art. 679 kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku. W razie przeprowadzenia dowodu, że spadek w całości lub w części nabyła inna osoba niż wskazana w prawomocnym postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, sąd spadku, zmieniając to postanowienie, stwierdzi nabycie spadku zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Złożenie wniosku inicjującego postępowanie celem uchylenia lub zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku nie jest ograniczone w czasie dla "pominiętego" spadkobiercy. Wynika z tego, że właściwie w każdej chwili może Pani/Pan jako pominięty spadkobierca wystąpić do sądu inicjująć powyższe postępowanie. Co do zapisu natoamist, to proszę pamiętać o treści art. 981 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym roszczenie z tytułu zapisu przedawnia się z upływem lat pięciu od dnia wymagalności zapisu, przy czym zapisobierca może żądać wykonania zapisu niezwłocznie po ogłoszeniu testamentu, a więc z chwilą wezwania obciążonego przez zapisobiercę do wykonania zapisu staje się on wymagalny. Od tej też chwili rozpoczyna bieg pięcioletni termin przedawnienia. Gdy zapisobierca nie zażądał w ogóle wykonania zapisu znajdzie zastosowanie ogólna reguła, zgodnie z którą, jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. W odniesieniu do zapisu oznaczać to będzie, że bieg terminu rozpoczyna się od dnia następnego po dniu ogłoszenia testamentu.

Jak szybko ustalić kto jest spadkobiercą?Potrzeba zmianRozwiązania przyjęte w nowelizacji ustawy prawo o notariacie, kodeksu cywilnego oraz kodeksu postępowania cywilnego (...)
Jak wszczyna się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku i kto może je zainicjować?Postanowienie stwierdzające nabycie spadku (...)
Jesteśmy prawnikami specjalizującymi się w różnych dziedzinach prawa. Nasz Zespół tworzą aktywni zawodowo profesjonaliści, posiadający wieloletnie doświadczenie w udzielaniu pomocy prawnej szerokiemu gronu Klientów.
Newsletter
Nowe opłaty sądowe. Co będzie droższe?Więcej zapłacisz za nabycie spadku czy kserowanie dokumentów znajdujących (...) »
Czy przy obliczaniu zachowku uwzględnia się darowizny uczynione przez spadkodawcę? ...
Informujemy, iż zgodnie z przepisem art. 25 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 90 poz. 631), dalsze rozpowszechnianie artykułów i porad prawnych publikowanych w niniejszym serwisie jest zabronione.