Polecenie w testamencie - co to takiego?

Czym jest polecenie?

W polskim prawie spadkowym pod pojęciem polecenia kryje się rozrządzenie testamentowe, którym spadkodawca wkłada na spadkobiercę albo zapisobiercę obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, przy czym nie czyni nikogo wierzycielem. Tym samym polecenie, w przeciwieństwie do zapisu, nie powoduje powstania stosunku obligacyjnego (tzn. nie powstaje stosunek prawny, w którym jedna strona jest dłużnikiem, a druga wierzycielem). A zatem w przypadku polecenia występuje jedynie osoba obciążona poleceniem, natomiast brak osoby, która byłaby wierzycielem. Pojawia się więc pytanie:

Kto może żądać wykonania polecenia?

Otóż wykonania polecenia może żądać każdy ze spadkobierców, jak również wykonawca testamentu, chyba że polecenie ma na celu wyłącznie korzyść obciążonego poleceniem (np. spadkodawca ustanawia zapis w wysokości 20tys. na rzecz A, ale jednocześnie wskazuje, że pieniądze mają być wykorzystane na samokształcenie). Jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny (np. spadkodawca poleca A przekazać jego kolekcję znaczków do określonego muzeum), wykonania polecenia może żądać także właściwy organ państwowy.

Na czym polega polecenie?

Polecenie do oznaczonego działania albo zaniechania testator kieruje do adresata (może nim być każda osoba) w testamencie, przy czym na uwadze mieć należy, iż polecenie ma charakter niemajątkowy, tzn. nie może być związane z osiągnięciem korzyści majątkowej przez adresata polecenia. Typowymi przykładami poleceń testamentowych są: skierowane do spadkobiercy polecenie kontynuowania zbioru filatelistycznego, polecenie roztoczenia opieki nad chorym członkiem rodziny, polecenie zaprzestania nadużywania alkoholu lub środków odurzających, polecenie porzucenia dotychczasowego trybu życia na rzecz preferowanego przez spadkodawcę itp., byleby nie wiązały się z elementem majątkowym.

Pamiętaj, że:

• Niemajątkowy charakter polecenia przesądza o jego treści,
• Polecenie nie czyni nikogo wierzycielem, stąd z żądaniem jego wykonania może wystąpić szersze grono osób, niż ma to miejsce w przypadku zapisu (patrz: porada „Zapis w testamencie – co to takiego”).

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r., Nr 16, poz. 93, ze zmianami).