Konsekwencje wielości testamentów

Odpowiedź:

Data sporządzenia testamentu jest jednym z najważniejszych elementów tego dokumentu, decydującym o jego ważności, ale nie jedynym. Jeśli z jakiś powodów na dokumencie testamentu nie ma daty lub nie da się jej ustalić, taki testament będzie bezskuteczny. W Państwa przypadku istotne są dwie kwestie: odwołalność testamentu oraz prawidłowe powołanie do spadku.

Pierwsza kwestia dotyczy możliwości zmian lub odwołania testamentu. Kodeks cywilny jasno stanowi, że testament jako oświadczenie woli spadkodawcy może być w każdej chwili aż do momentu śmierci zmieniany lub odwołany. Można również odwołać poszczególne postanowienia testamentu. Prawo przewiduje trzy sposoby odwołania testamentu:

1. poprzez sporządzenie nowego dokumentu, w którym unieważnia poprzedni

2. poprzez zniszczenie „starego” testamentu

3. poprzez dokonanie w samym testamencie zmian wskazujących na wolę odwołania jego postanowień.

Odwołanie testamentu w sposób dorozumiany następuje wtedy, gdy spadkodawca sporządza nowy testament, nie zaznaczając w nim, że odwołuje poprzedni, a postanowienia nowego testamentu nie dadzą się pogodzić z treścią poprzednio sporządzonego. Jeżeli treść nowego testamentu koliduje tylko w niektórymi zapisami wcześniejszego testamentu, tylko one tracą ważność. Przy ustaleniu treści testamentów bierze się zawsze pod uwagę rzeczywistą wolę spadkodawcy; nie można domniemywać woli odwołania. Jeśli natomiast niemożliwość treści wynika, że nie można pogodzić testamentów, domniemywa się odwołanie testamentu.

W Państwa przypadku, kiedy istnieje kilka testamentów, a każdy spełnia wymogi formalne, istotne będą daty ich sporządzenia oraz to czy dadzą się pogodzić, chyba że z treści jasno wynika, że poprzednie testamenty zostały odwołane.
Testament opatrzony datą najbliższą dacie śmierci spadkodawcy będzie dokumentem wyjściowym w ocenie jego zapisów.  

Druga rzecz, na którą warto zwrócić uwagę, dotyczy możliwości rozporządzania w testamencie poszczególnymi składnikami, czyli rzeczami należącymi do spadkodawczyni. Co do zasady można powoływać do całości spadku lub części spadku. Oznacza to, że nie można rozporządzać w testamencie poszczególnymi rzeczami, składnikami majątku. Takie postanowienia będą stanowić zapis dotyczący mieszkania, natomiast reszta majątku będzie podlegała podziałowi ustawowemu. Z Państwa opisu nie wynika czy wspomniane mieszkanie jest jedyną rzeczą jaka będzie wchodzić w skład majątku po spadkodawczyni lub czy jest to tylko jakaś część spadku. Gdyby się okazało, że mieszkanie wyczerpuje prawie cały majątek, wtedy zgodnie z przepisem art. 961 KC rozporządzenie będzie traktowane jednak jako testament a nie zapis.
Powołane w nim osoby będą dziedziczyły w częściach odpowiadających przyznanym przedmiotom. Zakładając ważność drugiego testamentu na chwilę obecną do całości spadku powołany jest syn.