Powołanie do konkretnych przedmiotów spadkowych

Pytanie: Czy można w testamencie rozdysponować swoim majątkiem przyznając konkretne przedmioty poszczególnym osobom? Czy też nie można dokonać podziału majątku za życia?

Odpowiedź:

Testament umożliwia spadkodawcy rozporządzenie swoim majątkiem na wypadek śmierci. Może on w testamencie wyznaczyć spadkobiercę lub spadkobierców, dokonać zapisu na rzecz określonej osoby czy zamieścić w testamencie polecenie. Spadkodawca, spisując testament określa, kto ma po nim dziedziczyć. Jeżeli ustanawia kilku spadkobierców, to może określić wielkość przysługujących im udziałów w spadku. W braku oznaczenia wielkości tych udziałów, spadkobiercy dziedziczą spadek w częściach równych. Według polskiego prawa, testator nie może jednak skutecznie zadecydować jakie przedmioty spadkowe przypadną danemu spadkobiercy. Owszem, testament może zawierać wolę spadkobiercy w tej sprawie, jednak takie postanowienia nie odnoszą bezpośredniego prawnego skutku, lecz jedynie moralne zobowiązanie do uwzględnienia tej woli. I tak zarówno spadkobiercy dokonujący umownego działu spadku, jak i sąd w postępowaniu o dział spadku mogą, lecz nie muszą, wziąć pod uwagę wolę testatora co do sposobu podziału majątku spadkowego. Jeżeli spadkodawca chce by określona otrzymała po jego śmierci kilka konkretnych przedmiotów należących do niego, najlepiej jeśli w testamencie ustanowi dla tej osoby zapis. Należy jednak pamiętać o pewnej regulacji prawa spadkowego. Otóż w przypadku, gdy spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie poszczególne przedmioty majątkowe, które wyczerpują prawie cały spadek, osobę tę poczytuje się w razie wątpliwości (np. jeżeli w testamencie nie napisano wyraźnie, że jest to zapis, lecz użyto sformułowania zapisuję, które może dotyczyć także wyznaczenia spadkobiercy) nie za zapisobiercę, lecz za spadkobiercę powołanego do całego spadku. Jeżeli takie rozrządzenie testamentowe, obejmujące prawie cały majątek, zostało dokonane na rzecz kilku osób, osoby te poczytuje się w razie wątpliwości za powołane do całego spadku w częściach ułamkowych (a nie do konkretnych przedmiotów) odpowiadających stosunkowi wartości przeznaczonych im przedmiotów.