Spadek a doliczanie darowizn

Odpowiedź:

Przede wszystkim zgodnie z art. 1039 kodeksu cywilnego, jeżeli w razie dziedziczenia ustawowego dział spadku następuje między zstępnymi albo między zstępnymi i małżonkiem, spadkobiercy ci są wzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od spadkodawcy darowizn, chyba że z oświadczenia spadkodawcy lub z okoliczności wynika, że darowizna została dokonana ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia. Pani ojciec mógł wyłączyć powyższą zasadę w akcie notarialnym darowizny.

Ponadto pozostałe dzieci spadkodawcy mają prawo do zachowku, przy obliczaniu którego również konieczne będzie uwzględnienie poczynionych na Pani rzecz darowizn. Wyłączenie prawa do zachowku mogło nastąpić poprzez wydziedziczenie dzieci np. z powołaniem się na to, że nie utrzymywały one z ojcem kontaktów.

Aby nie dzielić się majątkiem z pozostałymi zstępnymi (przy niewielkiej wartości majątku chodzi tu w szczególności o nierozliczanie się z darowizn) pozostaje doprowadzenie do uznania tych spadkobierców jako niegodnych dziedziczenia.

Uznanie za niegodnego oznacza także pozbawienie prawa do zachowku. Istnienie uprawnienia do zachowku uzależnione jest bowiem od tego, aby najbliższy krewny zmarłego dochodził do dziedziczenia na podstawie ustawy. Orzeczenie o uznaniu za niegodnego wyłącza zaś od dziedziczenia. (tak Skowrońska-Bocian Elżbieta, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga czwarta. Spadki. Warszawa 2006 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, wydanie VI). za

Z opisu sytuacji nie wynika jednak, by przesłanki do uznania za niegodnego były spełnione. Spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli:

1. dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;  

2. podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;  

3. umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego. 

Z żądaniem uznania spadkobiercy za niegodnego można wystąpić w ciągu roku od dnia, w którym dowiedział się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem lat trzech od otwarcia spadku.