Zapłata zachowku przez uprawnionego do zachowku

Pytanie: Czy można prosić o przykład sytuacji, gdy osoba, która musi zapłacić zachowek, sama jest uprawniona do zachowku? Czy dzieje się to np. wtedy, gdy cały spadek został zapisany jednemu z potencjalnych spadkobierców ustawowych? Jak się w takiej sytuacji oblicza zachowek, który musi zapłacić spadkobierca testamentowy?

Odpowiedź:

Uprawnienie do zachowku nie jest równoznaczne z pojęciem roszczenia o zachowek - uprawnionymi do zachowku są zstępni (dzieci, wnuki itp.), małżonek oraz rodzice spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, natomiast roszczenie o zachowek mają tylko ci, którzy nie otrzymali należnego zachowku w postaci darowizny, w postaci powołania do spadku lub zapisu. Ustanowienie spadkobiercą testamentowym jednego ze spadkobierców ustawowych rzeczywiście rodzi po stronie tego spadkobiercy obowiązek zapłaty zachowku tym zstępnym, rodzicom lub małżonkowi spadkodawcy, którzy nie otrzymali należnego im zachowku w postaci wyżej wymienionej. Na podstawie art. 999 ustawy Kodeks cywilny odpowiedzialność spadkobiercy testamentowego, który jest jednocześnie uprawniony do zachowku, za zapłatę zachowku ogranicza sie do wysokości nadwyżki prekraczającej jego własny zachowek (np. jeśli ustanowiony spadkobierca testamentowy jest synem spadkodawcy, to przysługuje mu zachowek w wysokości połowy wartości udziału, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym; nigdy więc jego odpowiedzialność za zachowki innych uprawnionych osób nie przekroczy tej kwoty). Specyfika więc zapłaty zachowku przez spadkobiercę, który sam jest uprawniony do zachowku nie polega na odmiennym sposobie jego obliczania, ale na ograniczeniu odpowiedzialności spadkobiercy do określonej kwoty.