15 Stycznia 2005 GG Śledzik Wykop

Krąg uprawnionych do zachowku

Strona 1 z 2

Pytanie: W dniu 13.04.1994 r. została notarialnie zawarta umowa darowizny, w której stwierdza się między innymi: "Jan i Anna małżonkowie Kowalscy oświadczają, że od dnia 01.01.1951 r. pozostają w związku małżeńskim, zaś powyższa nieuchomość (będąca przedmiotem darowizny) nabyta w czasie trwania małżeństwa za pieniądze dorobkowe stanowi ich majątek wspólny. Małżonkowie Jan i Anna Kowalscy darują synowi Jerzemu Kowalskiemu i synowej Barbarze Kowalskiej zabudowane pgr. pgr. A i B o łącznej powierzchni 0,1ha, postanawiając, że podarowane parcele stanowić będą majątek wspólny obdarowanych, a małżonkowie Jerzy i Barbara Kowalscy darowiznę tę przyjmują, stwierdzając, że umowy majątkowej małżeńskiej nie zawierali. Darczyńcy obciążają obdarowanych obowiązkiem wykonania następujących poleceń: ustanowienia na ich rzecz prawa dożywotniego i bezpłatnego użytkowania zabudowanych parcel, sprawienia darczyńcom pogrzebów odpowiadających zwyczajom miejscowym oraz postawienia stosownych nagrobków, a Jerzy i Barbara Kowalscy ustanawiają na rzecz Jana i Anny małżonków Kowalskich prawo do dożywotniego i bezpłatnego użytkowania zabudowanych pgr. pgr. A i B, oraz zobowiązują się wypełnić pozostałe polecenia. Jan i Anna Kowalscy ustanowienie prawa użytkowania przyjmują." W dniu 15.09.2004 r. jeden z darczyńców - Jan Kowalski - zmarł nie pozostawiając testamentu. 1. Czy córka Jana i Anny Kowalskich - Maria Jabłońska zachowuje prawo do dziedziczenia po ojcu w zakresie dotyczącym przedmiotu darowizny, a jeśli tak to w jakiej formie i w jakiej części, jakich formalności i w jakim terminie powinna ona dopełnić, aby zapewnić sobie prawo do spadku? Jeśli córce Marii Jabłońskiej przysługuje zachowek, to jak na wysokość tego zachowku wpłynie darowizna dokonana na rzecz brata Jerzego Kowalskiego, a jak darowizna dokonana na rzecz bratowej Barbary Kowalskiej? Czy prawo do dziedziczenia po mężu przysługuje żonie zmarłego darczyńcy Annie Kowalskiej. Jeśli tak to w jakiej formie i w jakiej wysokości? Jak należy rozumieć prawo do dożywotniego i bezpłatnego użytkowania przedmiotu darowizny przez darczyńców. W szczególności, czy prawo to może być ograniczane przez obdarowanego/obdarowanych np. przez wydzielenie części nieruchomości jedynie do użytku obdarowanego/obdarowanych? Czy obdarowany może na terenie nieruchomości będącej przedmiotem darowizny wykonywać czynności będące sprzeczne z wolą darczyńców, np. czy wbrew woli darczyńców obdarowani mogą wyciąć drzewa posadzone na tej nieruchomości przez darczyńcę, mające dla darczyńcy wielką wartość sentymentalną i emocjonalną.

Odpowiedź:

Czynność prawna, w której małżonkowie X i Y darują własność nieruchomości na rzecz syna i synowej - małżonków A i B w zamian za ustanowienie prawa bezpłatnego użytkowania tej nieruchomości stanowi połączenie umowy darowizny i umowy dożywocia. Darczyńcy X i Y mogą na podstawie takiej czynności użytkować nieruchomość w zakresie i w  sposób określony w umowie. Jeśli zatem umowa ogólnie stwierdza, że X i Y mogą korzystać z zabudowanych działek pgr  c i d, to oznacza, że mogą korzystać z całej ich powierzchni  zgodnie z ich przeznaczeniem, czyli obdarowani muszą zapewnić darczyńcom swobodę w poruszaniu się po całej powierzchni tych działek działek, a nie np. po pasie szerokości 100 cm. Jednak wskutek zawarcia umowy darowizny właścicielem działek stali się małżonkowie A i B, a zatem darczyńcy X i Y nie mogą już decydować, np. o sposobie zagospodarowania tych działek, o posadzeniu czy wycięciu drzew, gdyż o tym decydują obdarowani będący właścicielami. Tylko jeśli w  umowie byłoby napisane, że obdarowani A i B zobowiązują się, że nie wytną drzew, które mają dla darczyńców wartość sentymentalną, nie mogliby tego zrobić. Darczyńcy X i Y mają bowiem do działek ograniczone prawo w postaci użytkowania, czyli korzystania zgodnie z przeznaczeniem. Z drugiej strony obdarowani dokonując zagospodarowania nie mogą uniemożliwiać darczyńcom użytkowania działek. Jeśli zatem w umowie napisano, że darczyńcy X i Y mogą korzystać z zabudowanych działek, to oznacza, że obdarowani nie mogą, np. zaorać trawy rosnącej na działkach lub posiać na nich zboża w taki sposób, że darczyńcy nie mogliby już po nich swobodnie poruszać się chyba, że jest to działka uprawna i darczyńcy też chcą korzystać z niej poprzez prowadzenie upraw. Jesli zatem nie napisano w umowie szczegółowo o sposobie uzytkowania działek przez X i Y, to decyduje o tym przeznaczenie działek., np. działki rolne można uprawiać na powierzchni wskazanej w umowie, działki zabudowane z kolei służą do spacerów, wjazdu i dojścia do budynku oraz wypoczynku.       

Ustanowione prawo dożywocia wygasa lub ulega odpowiedniemu zmniejszeniu wraz ze śmiercią jednego z uprawnionych darczyńców. Prawo to nie podlega bowiem dziedziczeniu. W razie śmierci małżonka X, jego prawo do korzystania z działek c - i d wygasa, a może  z nich korzystać już tylko małżonek Y.

  

Zobacz także:

  • Darowizna mieszkania spółdzielczego

    Moi rodzice darowali mojej siostrze poprzez akt notarialny mieszkanie własnościowe którego byli właścicielami. Aktu darowizny (...)

  • Roszczenie o zachowek

    Spadkodawca napisał testament, w którym wszystkie nieruchomości i działającą firmę zapisał wnuczce, natomiast konkubinie, jednej (...)

 

Komentarze do artykułu: Krąg uprawnionych do zachowku

    Nie dodano jeszcze żadnego komentarza. Bądź pierwszy!!

Dodaj komentarz

Porady prawne online
  • 0
  • 1
  • 2
  • 6
  • 8
  • 2
  • 3

Współpracują z nami

Michał Włodarczyk
Michał
Włodarczyk
Michał Włodarczyk
Jakub
Spalik

Jesteśmy prawnikami specjalizującymi się w różnych dziedzinach prawa. Nasz Zespół tworzą aktywni zawodowo profesjonaliści, posiadający wieloletnie doświadczenie w udzielaniu pomocy prawnej szerokiemu gronu Klientów.


Zobacz opinie naszych klientów

Newsletter

Tagi

darowizna dożywocie spadek testament zachowek
Czy znasz "PIETER JAN SLAGTER"?
Dowiedz się więcej "odpowiedzialność urzędnika".

Śledź najnowsze informacje


Odpowiedzi

Więcej w dziale Odpowiedzi »

Informujemy, iż zgodnie z przepisem art. 25 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 90 poz. 631), dalsze rozpowszechnianie artykułów i porad prawnych publikowanych w niniejszym serwisie jest zabronione.