Obowiązek wypłaty zachowku

Pytanie: Jeden z braci posiadający jeszcze dwoje rodzeństwa zamieszkuje dom po zmarłych rodzicach. Rodzeństwo jest skłócone. Osoba zamieszkująca dom użytkuje go samotnie już 12 lat i chciałaby uregulować swoją sytuację prawną. Żadna sprawa spadkowa się nie odbyła, a dom jest w fatalnym stanie. Jaki wniosek należy skierować do sądu rejonowego? Kto dokona wyceny zrujnowanej nieruchomości? Czy trzeba będzie wypłacić zachowek i w jakiej wysokości?

Odpowiedź:

Spadek po rodzicach dziedziczą dzieci w częściach równych, a uregulowanie stanu prawnego nieruchomości spadkowej może nastąpić przez przeprowadzenie postępowania spadkowego (stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku - sądowy lub umowny). Dokładny opis zarówno postępowania w sprawie wydania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku oraz dziale spadku znajdzie Pan w poradach: Jak uzyskać postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku? (Postępowanie sądu w przypadku wniosku o stwierdzenie nabycia spadku) oraz Postępowanie w sprawie o dział spadku. Posiadanie przez Pana nieruchomości przez 12 lat od śmierci rodziców nie jest wystarczające do stwierdzenia zasiedzenia tej nieruchomości przez Pana (nawet gdyby spełnione były pozostałe przesłanki zasiedzenia), co oznacza, że nieruchomość spadkowa stanowi nadal współwłasność wszystkich spadkobierców ustawowych Pana matki i ojca (czyli w szczególności dzieci). Obowiązek zapłaty zachowku powstałby wówczas, gdyby Pan był jedynym spadkobiercą na podstawie postanowień testamentu sporządzonego przez matkę i ojca (osobno). Jeśli dziedziczenie następuje na podstawie ustawy (brak testamentu), każdy ze spadkobierców uzyskuje udział spadkowy w spadku po zmarłym spadkodawcy, stąd w typowej sytuacji żaden ze spadkobierców nie ma obowiązku wypłacać zachowku innemu spadkobiercy.