Czy przedmiot darowizny ma znaczenie dla obliczenia zachowku? - opinia prawna

W omawianym stanie faktycznym nie jest do końca jasne, czy Pani siostrzenica została z ustawy powołana do spadku, czy też nie. W sytuacji, gdyby jedno z dzieci spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, wówczas jego udział spadkowy przypada w równych częściach jego zstępnym. Jeżeli natomiast wszystkie dzieci spadkodawcy żyją, to wnuczka nie zostanie powołana do dziedziczenia.

Prawo spadkowe przewiduje instytucję tzw. zachowku, który ma zabezpieczyć interesy majątkowe najbliższych członków rodziny spadkodawcy. Spadkodawca może w testamencie pominąć członków najbliższej rodziny lub dokonać za życia darowizn, które uszczuplą masę spadkową, pozbawiając w ten sposób potencjalnych spadkobierców korzyści ze spadku. Wówczas jednak określone osoby należące do kręgu spadkobierców ustawowych (tzn. osób, które dziedziczą w przypadku braku testamentu) mają w stosunku do osoby, która otrzymała korzyść majątkową od spadkodawcy (w omawianym przypadku poprzez darowiznę) roszczenie o zachowek.

Przepis art. 991 Kodeksu cywilnego określa krąg osób uprawnionych do zachowku oraz jego wysokość. Uprawnionymi do zachowku są zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki), małżonek i rodzice spadkodawcy, przy czym uprawnienie to przysługuje im o tyle, o ile byliby powołani do spadku z ustawy. Uprawnienie do zachowku przysługuje zatem przede wszystkim dzieciom i małżonkowi spadkodawcy. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku (zmarło przed spadkodawcą), do zachowku są uprawnione jego dzieci (wnuki spadkodawcy).