Obowiązek podatkowy wobec osoby współpracującej

Odpowiedź:

Przede wszystkim należy zauważyć, iż pojęcie osoby współpracującej ma znaczenie głównie na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - stosownie do art. 8 ust. 11 tej ustawy, za osobę współpracującą z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz zleceniobiorcami uważa się małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, rodziców, macochę i ojczyma oraz osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności lub wykonywaniu umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (zgodnie z art. 5 pkt 11 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia definicja ta obowiązuje również na gruncie tej ustawy). Odnośnie sytuacji wskazanej w pytaniu wskazać należy, iż w przypadku współpracy osoby zatrudnionej na podstawie umowy o pracę przez inny podmiot (innego pracodawcę - w omawianym przypadku szkołę) ubezpieczenia społeczne, tj. emerytalne, rentowe i wypadkowe, z tytułu wykonywania współpracy są dobrowolne, pod warunkiem że wynagrodzenie ze stosunku pracy wynosi co najmniej najniższe wynagrodzenie. Jeżeli wynagrodzenie ze stosunku pracy jest niższe od najniższej płacy, obowiązkowe są ubezpieczenia nie tylko ze stosunku pracy, ale także z tytułu wykonywania współpracy (por. art. 9 ust. 1a i 6a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Ubezpieczenie zdrowotne jest natomiast obowiązkowe zawsze z obydwu tytułów także w przypadku, gdy ubezpieczenia społeczne są dobrowolne i osoba współpracująca nie przystępuje dobrowolnie do tych ubezpieczeń. Odnośnie skutków na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych należy zauważyć, iż co do zasady fakt współpracy nie wiąże się z jakimikolwiek dodatkowymi obowiązkami. Jeśli natomiast chodzi o możliwość zaliczania wydatków na telefon czy na samochód sam fakt posiadania statusu osoby współpracującej nie jest równoznaczny z możliwością zaliczenia tychże wydatków do kosztów uzyskania przychodu. W każdej bowiem sytuacji podatnik musi potrafić udowodnić, iż wydatki te poniesione zostały w celu uzyskania przychodu (por. art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Nie ulega jednak wątpliwości, iż fakt posiadania takiego statusu stanowi istotny argument w razie zakwestionowania tychże wydatków przez organy podatkowe (dlatego też nie jest wykluczone zaliczenie do kosztów uzyskania przychodu wydatków na telefon komórkowy, jeśli telefon ten jest użytkowany dla celów prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej). Odnośnie kosztów związanych z użytkowaniem samochodu żony, to jeśli nie jest on własnością podatnika (stanowi majątek odrębny żony) zastosowanie będzie miał art. 23 ust. 1 pkt 46 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przewidujący możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu do wysokości nieprzekraczającej kwoty wynikającej z pomnożenia liczy kilometrów faktycznego przebiegu pojazdu oraz stawki za 1 km przebiegu, określonej w przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Opieki Społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (w celu ustalenia faktycznego przebiegu samochodu podatnik jest obowiązany do prowadzenia ewidencji przebiegu pojazdu).