Ustrój polityczny

to regulacje prawne odnoszące się do struktury organizacyjnej, kompetencji i wzajemnych relacji organów państwa oraz sposobu rządzenia nim. Konstytucyjne podstawy ustroju nawiązują do dorobku demokratycznych państw zachodnich. Podstawowe znaczenie ma formuła zapisana w Konstytucji RP, iż Polska jest “demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej” . W politologii termin ustrój polityczny zastępowany jest przez system i reżim polityczny .

W Rzeczypospolitej Polskiej podstawy prawne ustroju politycznego sformułowano w konstytucji w formie 5 naczelnych zasad : 1. zwierzchnictwa narodu - jest ona urzeczywistniana poprzez wolne i powszechne wybory przedstawicieli narodu do Sejmu i Senatu oraz poprzez referendum, 2. reprezentacji (przedstawicielstwa) - polega na przeniesieniu przez naród (poprzez akt wyborczy) na posłów i senatorów prawa do podejmowania decyzji w jego imieniu, 3. podziału władz - opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej (rozdzielonej między Sejm i Senat), wykonawczej (dzieli ją Prezydent RP z Radą Ministrów) i sądowniczej (sprawują ją niezawisłe sądy z Sądem Najwyższym na czele, wespół z niezależnym Trybunałem Stanu i Trybunałem Konstytucyjnym), 4. pluralizmu politycznego - zagwarantowanie wolności tworzenia i działania partii politycznych, 5. samorządności - samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej, a także istnieje możliwość tworzenia, niezależnych od państwa, różnych form samorządów (np. samorządu zawodowego, samorządu uczniowskiego).