Opinia PKPP Lewiatan w sprawie rządowego projektu ustawy o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym

Celem projektowanej regulacji jest stworzenie możliwości rozstrzygnięcia wielu podobnych spraw różnych podmiotów w jednym postępowaniu sądowym oraz ułatwienie dostępu do sądu w sytuacjach, w których dochodzenie roszczenia w takim postępowaniu jest korzystniejsze dla zainteresowanego niż indywidualne występowanie z własnym roszczeniem.

Projekt proponuje, aby w drodze roszczeń grupowych można było dochodzić wszelkiego rodzaju roszczeń (opartych na jednakowej podstawie faktycznej lub prawnej). Brak jest zarówno ograniczeń podmiotowych, jak i przedmiotowych. Tryb ten jest dostępny dla konsumenta, przedsiębiorcy, jak i zwykłego obywatela. Tryb ten może być wykorzystany dla dochodzenia roszczeń majątkowych pieniężnych i niepieniężnych (w tym o ustalenie).

Również na poziomie europejskim trwają prace nad uregulowaniem kwestii pozwów zbiorowych. Komisja Europejska przygotowała w tym temacie dwa dokumenty. Zieloną Księgę w sprawie dochodzenia roszczeń zbiorowych konsumentów /KOM(2008)794/, która jest w fazie przygotowawczej w Parlamencie Europejskim oraz Białą Księgę w sprawie roszczeń o naprawienie szkody wynikającej z naruszenia wspólnotowego prawa ochrony konkurencji /COM (2008)165/, która została przyjęta przez Parlament Europejski w dniu 26.03.2009 r. w formie decyzji.

Kwestia uregulowania instytucji pozwów zbiorowych na poziomie europejskim jest tematem bardzo kontrowersyjnym i wywołała falę dyskusji na ten temat. Najwięcej kontrowersji budzi wciąż celowość wprowadzania tego typu instytucji w Europie. Jest to bowiem instytucja wzorowana na ustawodawstwie amerykańskim i jako taka stanowi instytucję obcą europejskiej kulturze prawnej, obcą wielu krajowym systemom prawnym.

Wielokrotnie w dyskusji zwracano uwagę, iż wprowadzenie unijnych regulacji w tym zakresie będzie stanowiło poważną ingerencję w systemy prawne krajów członkowskich, szczególnie w procedury cywilne, co stanowi przecież wyłączną kompetencję krajów członkowskich UE. Podkreślano równie, że cele zakładane przez te regulacje można osiągnąć poprzez inne dostępne już narzędzia, a mianowicie: stworzoną ostatnio europejską szybką procedurę dla dochodzenia drobnych odszkodowań (the Small Claims Procedure - ESCP), Dyrektywę o Mediacjach czy ADR (alternatywne metody rozwiązywania sporów).