Czy dopuszczalna jest zmiana wysokości wierzytelności odszkodowawczej po dokonaniu przelewu na podatnika podatku VAT

Sąd Najwyższy podjął uchwałę, że dokonanie przelewu wierzytelności o naprawienie szkody powstałej w związku z ruchem pojazdu mechanicznego przysługującej wobec osoby objętej obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, przez poszkodowanego niebędącego podatnikiem podatku od towarów i usług, na rzecz takiego podatnika, nie wpływa na zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela.

Jeżeli posiadacz (kierujący) ponoszący odpowiedzialność odszkodowawczą na podstawie prawa cywilnego jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej, wierzytelność ze stosunku prawnego opartego na zdarzeniu faktycznym może być kierowana bezpośrednio wobec ubezpieczyciela OC (art. 822 § 4 k.c., art. 19 ust. 1 powołanej ustawy z 22 maja 2003 r.). Na podstawie przepisów ustawy powstaje zatem stosunek prawny między poszkodowanym a ubezpieczycielem mający swoje źródło w umowie ubezpieczenia (zawartej bez udziału poszkodowanego), tożsamy co do wierzytelności głównej z wierzytelnością wobec posiadacza pojazdu a ograniczony sumą ubezpieczenia (art. 36 ust. 1 ustawy). Zapłata odszkodowania, czyli kwoty równej szkodzie przez któregokolwiek dłużnika: sprawcę szkody czy ubezpieczyciela, powoduje wygaśnięcie wierzytelności poszkodowanego. Kompensacyjna funkcja odpowiedzialności odszkodowawczej wymaga ustalenia odszkodowania w takiej wysokości, aby po pierwsze, cały uszczerbek został wyrównany, a po drugie, aby poszkodowany nie został wzbogacony. Wierzytelność poszkodowanego wobec posiadacza odpowiedzialnego za szkodę może być przeniesiona na osobę trzecią bez zgody dłużnika (art. 509 k.c.). W razie dokonania przelewu dochodzi do szczególnego następstwa prawnomaterialnego po stronie wierzyciela, przy czym wierzytelność przechodzi na nabywcę w niezmienionym stanie i zakresie.