Czy i w jakim zakresie sąd drugiej instancji jest związany zarzutami podniesionymi w apelacji?

W uzasadnieniu Sąd Najwyższy najpierw rozważał instytucję apelacji w obu jej odmianach - pełnej (gdy sąd drugiej instancji rozpatruje sprawę ponownie) i ograniczonej (gdy sąd apelacyjny nie rozpoznaje powództwa, lecz tylko ocenia trafność zaskarżonego rozstrzygnięcia). Apelacja w polskiej procedurze cywilnej stanowi kombinację obu tych postaci.

Kwestia granic (zakresu) ponownego rozpoznania sprawy przez sąd apelacyjny - zauważa SN - jest jedną z podstawowych. Była ona wielokrotnie rozważana zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, nie doczekała się jednak jednoznacznego rozstrzygnięcia. Zdecydowanie dominuje jednak pogląd, że sąd drugiej instancji rozpoznający apelację nie może się ograniczać jedynie do oceny zarzutów apelacyjnych, lecz powinien (może) samodzielnie - w granicach zaskarżenia - oceniać sprawę pod względem prawnym. Pogląd ten dotyczy w szczególności zagadnień materialnoprawnych, gdyż w odniesieniu do zagadnień procesowych zdecydowanie przeważają głosy opowiadające się za związaniem sądu drugiej instancji zarzutami apelacji, wyjąwszy - rzecz jasna - nieważność postępowania. SN dokonał przeglądu dotychczasowego orzecznictwa, stwierdzając, że pogląd o związaniu sądu także zarzutami dotyczącymi prawa materialnego, czyli - szerzej - o związaniu wszystkimi zarzutami apelacyjnymi, prezentowany był, relatywnie rzecz ujmując, sporadycznie. Jeżeli chodzi o doktrynę - czytamy w uzasadnieniu - oraz szeroko rozumiane piśmiennictwo prawnicze, to zdecydowanie dominuje pogląd o braku związania sądu apelacyjnego zarzutami z dziedziny prawa materialnego.