Krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku VAT wspólników rozwiązanej spółki cywilnej

24 lutego 2009 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi dotyczące kręgu podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty i korekty deklaracji wspólników rozwiązanej spółki cywilnej będącej podatnikiem podatku od towarów i usług.

Małgorzata N.-W. była wspólnikiem dwuosobowej spółki cywilnej. Spółka prowadziła działalność gospodarczą i była zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług. Decyzję te podtrzymał dyrektor izby skarbowej. W 2005 r. dyrektor urzędu kontroli skarbowej prowadził postępowanie kontrolne w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za 2001 r. W 2006 r. spółka złożyła zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług z uwagi na likwidacje spółki. W związku z tym dyrektor urzędu kontroli skarbowej umorzył postępowanie kontrolne. Jednocześnie doręczył byłym wspólnikom informację, że podatek należny w poszczególnych miesiącach 2001 r. został przez spółkę zawyżony. Małgorzata N.-W. złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty, a następnie kolejne wnioski dotyczące nadpłaty w następnych latach. Naczelnik urzędu skarbowego umorzył te postępowania jako bezprzedmiotowe, wskazując że uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz do korekty deklaracji przysługuje podatnikowi. Wskutek zaprzestania działalności i likwidacji spółki prawo do zwrotu nadpłaty nie przysługuje jej byłym wspólnikom, nie są bowiem następcami prawnymi podatnika. Zdaniem pytającego sądu możliwe jest określenie i wyegzekwowanie zobowiązań podatkowych od byłych wspólników. Ustawodawca nie uwzględnił jednak okoliczności, w której określenie zobowiązania podatkowego po rozwiązaniu spółki cywilnej lub tuż przed rozwiązaniem doprowadzić może do sytuacji powstania jednocześnie zaległości podatkowej jak i nadpłaty. Ustawodawca powinien więc w każdym wypadku zadbać o właściwą równowagę między interesem publicznym a prawem jednostki. W tym wypadku zdaniem pytającego sądu ograniczenie prawa własności zostało wprowadzone mimo, że interes publiczny jest dostatecznie chroniony.