Współwłasność

Do kogo kierować roszczenie o zwrot nakładów, gdy doszło do nieodpłatnego zbycia udziału?

Strona 1 z 2

Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: część współwłaścicieli dokonała nakładów na rzecz wspólną. Pozostali współwłaściciele, którzy nakładów nie dokonywali, zbyli następnie swoje udziały - nieodpłatnie. Przy podziale współwłasności powstał problem, kto jest odpowiedzialny z tytułu rozliczeń: osoby będące współwłaścicielami w chwili orzekania czy też osoby będące współwłaścicielami w chwili dokonania nakładów. Sąd Najwyższy w dniu 21 lutego 2008 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w N. "Czy odpowiedzialność z tytułu zaspokojenia roszczeń współwłaściciela, który dokonał nakładów na rzecz wspólną ponoszą osoby będące współwłaścicielami tejże rzeczy w chwili orzekania o odpowiedzialności z tego tytułu, czy też osoby będące współwłaścicielami w czasie, kiedy dany nakład został dokonany oraz czy w tym zakresie ma znaczenie fakt, iż aktualny współwłaściciel rzeczy zobowiązany ewentualnie do zwrotu wartości nakładów nabył udział we współwłasności na podstawie umowy o charakterze nieodpłatnym?" podjął uchwałę:

Roszczenie o zwrot wartości nakładów poniesionych przez jednego ze współwłaścicieli na rzecz wspólną przysługuje przeciwko osobom, które były współwłaścicielami w czasie dokonywania tych nakładów, również wtedy, gdy osoby te zbyły swoje udziały nieodpłatnie.

Sąd Najwyższy przypomniał, że zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w było już rozważane przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 10 maja 2006 r., III CZP 11/06 (OSNC 2007, nr 3, poz. 38), zgodnie z którą roszczenie o zwrot wartości nakładów poczynionych przez jednego ze współwłaścicieli na nieruchomość wspólną przysługuje przeciwko osobom, które były współwłaścicielami w czasie dokonywania tych nakładów. W niniejszej sprawie problem jednak wiązał się z faktem nieodpłatnego zbycia udziału we współwłasności.

Rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego - pisze SN - wymaga zajęcia stanowiska w trzech kwestiach.

Po pierwsze, który przepis kreuje zasadę rozliczeń nakładów poczynionych przez współwłaścicieli na rzecz. Po drugie, czy w wypadku zbycia udziału we współwłasności dochodzi także do zmiany dłużnika - współwłaściciela odpowiedzialnego z tytułu wydatków poczynionych na rzecz przez innego współwłaściciela. Po trzecie, czy dla oceny prawnej rozważanego problemu ma znaczenie fakt nieodpłatnego rozporządzenia udziałem we współwłasności.

Odnośnie pierwszego zagadnienia SN stwierdził, że ocena rozważanego zagadnienia powinna być dokonana w ścisłym związku z treścią przepisów kodeksu cywilnego o współwłasności (art. 207 k.c.). Stosowanie przepisów art. 226 i art. 227 k.c., dotyczących relacji między współwłaścicielami oraz między właścicielem i posiadaczem mogłoby - zdaniem SN - następować jedynie w bardzo ograniczonym zakresie.

Według SN z art. 207 k.c. nie wynika, by roszczenie przysługujące współwłaścicielowi z tego tytułu miało cechy właściwe dla roszczeń wynikających z obligacji realnej. Ustawodawca ani wprost, ani w sposób pośredni nie wskazał, by roszczenie o zwrot odpowiedniej części wydatków było roszczeniem innym niż względne, czyli powstające, istniejące i realizowane w stosunkach między współwłaścicielem, który poniósł wydatki i podmiotem, który w chwili ich poniesienia był obowiązany do zapłaty odpowiedniej części wydatków.

Sformułowanie art. 207 k.c. - czytamy w dalszej części uzasadnienia - że "współwłaściciele ponoszą wydatki", nie uprawnia zatem do stwierdzenia, iż obowiązek taki obciąża każdoczesnego współwłaściciela, w tym nabywcę udziału, skoro o tej "każdoczesności" ustawodawca nie rozstrzygnął wprost w art. 207 k.c. ani w innych przepisach o współwłasności.

Zdaniem SN brak jest także podstaw do przyjęcia, że roszczenie o zapłatę odpowiedniej części wydatków powstaje w innej chwili niż poniesienie tych wydatków. Wydatki są dokonywane w związku z czynnościami zarządu rzeczą i z zachowaniem zasad zarządu rzeczą wspólną. Nie ma zaś powodów do tego, by roszczenie o zapłatę odpowiedniej części wydatków przez współwłaściciela, który pierwotnie nie uczestniczył w ich poniesieniu, powstawało w innej chwili niż poniesienie wydatku przez innego współwłaściciela. SN zwrócił m.in. uwagę na sformułowanie z art. 207 in fine k.c. "współwłaściciele ponoszą" - użycie czasu teraźniejszego, co doprowadziło SN do uznania, że roszczenie o zapłatę części wydatków powstaje z chwilą poniesienia wydatków związanych z rzeczą.

Obserwuj nas na:

Czytaj dalej (strona 1 z 2)

1

2

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (0)

Nie dodano jeszcze żadnego komentarza. Bądź pierwszy!!


Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ

ZOBACZ TAKŻE: