Egzekucja / zabezpieczenie

Ogólne zasady

Szkoda

Egzekucja

Wierzyciel może zapłacić odszkodowanie dłużnikowi

Sąd wydał nakaz zapłaty na podstawie weksla. Taki nakaz jest natychmiast wykonalny, bez nadawania mu klauzuli wykonalności, zatem wierzyciel wszczął egzekucję. Dłużnik w międzyczasie wniósł zarzuty. Sąd nakaz zapłaty uchylił, a powództwo oddalił. Wtedy dłużnik wniósł przeciwko wierzycielowi powództwo o naprawienie szkody. Rozpoznający apelację Sąd Okręgowy zadał Sądowi Najwyższemu pytanie: Czy prowadzenie egzekucji na podstawie nieprawomocnego nakazu zapłaty z weksla w postępowaniu nakazowym, któremu sąd nadał klauzulę wykonalności na podstawie art. 492 § 3 zd. 1 k.p.c., jest działaniem bezprawnym, rodzącym odpowiedzialność deliktową z art. 415 k.c. w związku z art. 338 § 2 k.p.c. w razie uchylenia nakazu zapłaty i prawomocnego oddalenia powództwa? W odpowiedzi SN podjął uchwałę:

Za szkodę wyrządzoną wykonaniem nieprawomocnego nakazu zapłaty zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, następnie uchylonego, wierzyciel nie ponosi odpowiedzialności na podst. art. 415 k.c., chyba że złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji i jego popieranie było zachowaniem zawinionym.

Obecnie nie ma już wątpliwości, iż art. 338 § 2 k.p.c. ma zastosowanie do nakazu zapłaty. Stanowi on o tym, że osoba, która poniosła szkodę wskutek wykonania wyroku (nakazu zapłaty), następnie uchylonego, może wystąpić do sądu z roszczeniem odszkodowawczym, nie wyjaśnia natomiast podstawy prawnej takiego żądania. Brak jest w tym zakresie regulacji prawnej. Nie jest nią art. 746 § 1 k.

p.c., który dotyczy postępowania zabezpieczającego, zatem nie może być interpretowany ani rozszerzająco, ani przez analogię. SN odrzucił też koncepcję nadużycia prawa procesowego, skoro ustawodawca sam pozwala na wykonywanie orzeczeń, które mogą być uchylone nawet po wyegzekwowaniu świadczenia. Pozostała możliwość odwołania się do ogólnej zasady odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę (art. 415 k.c.). Jednym z warunków odpowiedzialności na podstawie art. 415 k.c. jest wykazanie winy sprawcy szkody. By mówić o winie wykazać należy:

  • bezprawność zachowania,

  • umyślność lub nieumyślność oraz

  • poczytalność sprawcy.

SN zauważył, że wszczęcie i popieranie przez wierzyciela egzekucji przeciwko dłużnikowi na podstawie tytułu wykonawczego w postaci zarówno prawomocnego, jak i nieprawomocnego, lecz natychmiast wykonalnego orzeczenia sądu nie może więc uznane za czyn niedozwolony, wierzyciel korzysta bowiem z możliwości przyznanej mu przez prawo.

Nie można jednak - pisze SN - wykluczyć, że działanie wierzyciela polegające na spowodowaniu wszczęcia egzekucji na podstawie orzeczenia sądu (nakazu zapłaty) nieprawomocnego, lecz natychmiast wykonalnego, będzie zachowaniem zawinionym. Jako przykład takiego zachowania można wskazać popieranie egzekucji, której podstawę stanowi natychmiast wykonalny nieprawomocny nakaz zapłaty wydany na podstawie weksla, co do którego wierzyciel ma świadomość, że jest nieważny lub został sfałszowany. Takie postępowanie uzasadnia odpowiedzialność wierzyciela za szkodę wyrządzoną dłużnikowi egzekwowanemu.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2009 roku, sygn. akt III CZP 68/09

Obserwuj nas na:

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (0)

Nie dodano jeszcze żadnego komentarza. Bądź pierwszy!!


Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ

ZOBACZ TAKŻE:

  • 14.9.2014

    Hipoteka przymusowa - czym jest i jak ją ustanowić?

    W obrocie gospodarczym nierzadko spotyka się nieuczciwych kontrahentów. Dlatego też popularnym i skutecznym sposobem na zabezpieczenie swoich interesów jest stosowanie stworzonych ku temu (...)

  • 28.7.2016

    Poręczenie jako sposób zabezpieczenia wierzytelności

    W umowie poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał (np. Kowalski powinien oddać Nowakowi 1000zł, poręczyciel (...)

  • 27.3.2015

    Weksel - Co to jest weksel i jak może on zabezpieczyć płatność

    Weksel jest dokumentem, w którym ktoś zobowiązuje się do zapłaty pewnej kwoty pieniędzy innej osobie. Treść i formę tego dokumentu dokładnie opisuje ustawa. Zazwyczaj jest on wręczany (...)

  • 22.6.2017

    Wspólność majątkowa małżonków nie taka zła

    W kontekście ochrony majątku prywatnego przed roszczeniami wierzycieli najczęściej prezentowany jest pogląd, że najlepszym rozwiązaniem jest podpisanie tzw. intercyzy przez małżonków. W (...)

  • 27.7.2016

    Wyjawienie majątku przez dłużnika

    W czasie prowadzonej egzekucji często okazuje się, że majątek jaki posiada dłużnik jest niewystarczający, aby pokryć wszystkie należności związane z egzekucją. Powody tego są różne. (...)