Charakter testamentu holograficznego

Pytanie:

Jaki charakter ma testament holograficzny, o którym mowa w przepisach Kodeksu cywilnego?

Masz inne pytanie do prawnika?

ODPOWIEDŹ PRAWNIKA

Testament własnoręczny (holograficzny). Forma testamentu jest formą ad solemnitatem, oznacza to, iż jakiekolwiek uchybienia przepisom regulującym formę powodują w zasadzie nieważność sporządzonego testamentu. Przy czym, decydujące znaczenie ma stan istniejący w chwili sporządzania testamentu. Późniejsze zmiany stanu prawnego nie mają wpływu na ważność sporządzonego testamentu. Testament własnoręczny to najprostsza forma testamentu. Testament ten nie wymaga dla swej ważności obecności świadków, ponadto spadkodawca może zachować w tajemnicy zarówno fakt sporządzenia testamentu, jak i jego treść. Konieczność własnoręcznego spisania całego testamentu ma na celu umożliwienie testatorowi swobodnego rozrządzenia swym majątkiem na wypadek śmierci oraz zapewnienie autentyczności testamentu. Sfałszowanie bowiem całego pisma jest znacznie trudniejsze niż sfałszowanie samego podpisu. Tak więc, wyłączone jest posługiwanie się urządzeniami utrwalającymi pismo w sposób mechaniczny (np. maszyną do pisania, drukarką komputerową). Posłużenie się jakimikolwiek urządzeniami, a także spisanie woli spadkodawcy przez inną osobę, uniemożliwia osiągnięcie tego celu. Sam rodzaj pisma, jego forma, a także język, w jakim testament został sporządzony, nie wpływają na ważność testamentu. Niezbędne jest jedynie, aby spadkodawca, jeżeli sporządził testament w języku obcym, znał ten język. Pismo własnoręczne testatora, ale całkowicie nieczytelne, pociąga za sobą bezskuteczność testamentu. Testament nie może wywrzeć skutków prawnych, gdyż wola testatora, mimo że spisana przez niego pismem ręcznym, jest całkowicie niepoznawalna dla innych osób.

Nie ma znaczenia, na jakim materiale zostało utrwalone pismo spadkodawcy ani też, jakie narzędzie zostało do tego użyte. Ważny jest zatem testament napisany ołówkiem, tuszem czy piórem na papierze. Testament napisany na kilku kartkach może zawierać tylko jedną datę i podpis. Pomiędzy kartkami powinna jednak istnieć więź materialna (ciągła numeracja lub odpowiednia wzmianka, identyczność materiału) oraz więź intelektualna (kontynuowana myśl, dalszy ciąg zdania). W trakcie sporządzania testamentu spadkodawca może przekreślać wyrazy, części zdań, zdania lub całe fragmenty już napisanego tekstu. Należy je wówczas uważać za nienapisane. Spadkodawca może także przed podpisaniem testamentu czynić zmiany i uzupełnienia dokonanych rozrządzeń. Nie uchybia to przepisom o formie (por. orz. SN z 13 stycznia 1956 r., 4 CR 20/56, Lexpolonica nr 384524, OSN 1957, nr 3, poz. 75, które zachowało aktualność). Ustawa nie wskazuje, w jakim miejscu testamentu powinien znajdować się podpis spadkodawcy. Jednakże funkcje, jakie podpis spełnia, pozwalają przyjąć, że powinien on znaleźć się pod dokonanymi rozrządzeniami. Praktyka wskazuje, że testament holograficzny należy do dokumentów o zagrożonej autentyczności. W razie powstania wątpliwości co do autentyczności testamentu holograficznego, sąd powinien powołać biegłego pismoznawcę. Wprawdzie Kodeks postępowania cywilnego pozostawia w tym zakresie decyzję sędziemu (art. 254 § 1 i art. 278 § 1 k.p.c.), ale w praktyce dokonanie ekspertyzy pismoznawczej wymaga rozległej wiedzy specjalistycznej. Sąd z reguły taką wiedzą nie dysponuje i dlatego należy postulować, aby uzyskano opinię fachowca. Może się zdarzyć, że prawidłowo sporządzony testament ulegnie przypadkowemu zniszczeniu lub zaginie. W takich sytuacjach sąd spadku ustala na podstawie wszelkich środków dowodowych fakt sporządzenia testamentu w przepisanej prawem formie oraz jego treść. Ustalenie takie stanowi przesłankę określenia kręgu spadkobierców w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku oraz w postępowaniu o uchylenie lub zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (por. Skowrońska-Bocian Elżbieta - Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga czwarta. Spadki. Warszawa 2009 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie IX) ss. 328).

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (0)

Nie dodano jeszcze żadnego komentarza. Bądź pierwszy!!


Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ

ZOBACZ TAKŻE:

  • 27.1.2016

    Testament - Jak sporządzić ważny testament? Kilka uwag o formie

    Rola testamentów w życiu społecznym, zwłaszcza ze względu na funkcję regulującą stosunki majątkowe, jest nie do przeceniania, dlatego ważkim problemem dla ustawodawcy pozostaje określenie (...)

  • 29.8.2018

    Zachowek - czym jest zachowek i komu się należy?

    Podstawową zasadą prawa spadkowego jest swoboda testowania. Oznacza ona, iż spadkodawca może za życia w drodze testamentu dowolnie rozrządzić swoim majątkiem, jeśli zaś tego nie uczyni, krąg (...)

  • 16.8.2016

    Wydziedziczenie - W jaki sposób dokonać wydziedziczenia?

    Potoczna intuicja łączy termin wydziedziczenie z pozbawieniem uprawnionego możliwości spadkobrania poprzez albo powołanie innych spadkobierców, albo sporządzenie testamentu negatywnego (testament (...)

  • 8.12.2016

    Zrzeczenie się spadku - Gdy nie chcesz po kimś dziedziczyć

    Zgodnie z obowiązującym prawem spadkowym, jeżeli spadkodawca nie pozostawił po sobie testamentu to w momencie otwarcia spadku (czyli śmierci spadkodawcy) obowiązują przepisy ustawowe dotyczące (...)

  • 4.6.2017

    Jak odwołać testament?

    Testament jest odwołalny. Spadkodawca może więc w każdej chwili go odwołać, oczywiście przed swoją śmiercią. Niektórzy uważają, iż testament można odwołać w dowolny sposób. (...)