Mąż nie che się ze mną dzielić pieniędzmi z utargu.

Pytanie:

Jestem w trakcie rozwodu z moim mężem. Oboje przez wiele lat prowadziliśmy firmę (firma jest na niego). Odkąd złożyłam wniosek rozwodowy, mój mąż nie chce wypłacać mi pieniędzy z utargu. Co powinnam zrobić?

Masz inne pytanie do prawnika?

ODPOWIEDŹ PRAWNIKA

Sporządzoną dla Pani opinię prawną przygotowaliśmy na podstawie przepisów ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy (Dz. U.64.9.59 z późn. zm., dalej: KRO) ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks Cywilny (Dz. U.64.16.93 z późn. zm. - dalej: KC). Wzięliśmy pod uwagę również stan orzecznictwa polskich sądów powszechnych oraz wskazania doktryny.

Na wstępie należy stwierdzić, że w wyniku orzeczonego rozwodu dochodzi do zniesienia istniejącej między małżonkami wspólności majątkowej (tzw. bezułamkowej) w miejsce której powstaje zwykła cywilna współwłasność, w której każdy z małżonków posiada, co do zasady, równe udziały.

W dalszej części opinii należy odnieść się do materii podziału majątku po rozwodzie. Konsekwencją ustania wspólności majątkowej małżeńskiej na skutek orzeczenia rozwodu jest dopuszczalność podziału majątku wspólnego przez rozwiedzionych. małżonków. Prawo przyjmuje, iż małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym małżonków. Co do kluczowego podziału na elementy majątku wspólnego (który ulega podziałowi) i osobistego (który nie podlega podziałowi po rozwodzie) należy posiłkować się wskazaniem przewidzianym w KRO:

Art. 33. Do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej; 

 

2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił; 3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom; 
4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków; 
5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie; 6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość; 7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków; 
8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków; 
9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy; 
10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. 
Art. 31. § 1. Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny).
Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. 
§ 2. Do majątku wspólnego należą w szczególności: 1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków; 

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków; 

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków; 
4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121). 

 

W kontekście Pani praw do sklepu i dochodu zeń uzyskiwanego, nie wskazuje Pani przede wszystkim, skąd pochodzą środki, które doprowadziły do wytworzenia tego majątku – wskazując wyłącznie, że sklep jest wspólny. Jeśli jednak mąż kupił jakiś składnik majątku np. samochód za środki pochodzące z „przedmałżeńskich” oszczędności, należy on wyłącznie do majątku osobistego. Jeśli przykładowy samochód, oszczędności, ale też składniki przedsiębiorstwa składającego się na sklep pochodzą z jego i Pani zarobków, należą one do majątku wspólnego, a więc podlegają co do zasady podziałowi. Oznacza to również, że na chwilę obecną, jeśli sklep należy do majątku wspólnego, ma Pani równe prawa z mężem do decydowania o jego zarządzaniu, w tym oczywiście, może Pani wchodzić na jego teren.

Wskazała Pani, iż sklep jest wspólny, a więc zakładamy, iż należy on do majątku wspólnego i jako taki będzie podlegał przyszłemu podziałowi. Nawet jednak gdyby sklep należał do majątku osobistego męża, to dochód zeń (utarg) należy do majątku wspólnego, skoro cytowany wyżej przepis wyraźnie wskazuje, iż jeśli małżonkowie nie postanowili inaczej, do majątku wspólnego należy w szczególności „pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków” oraz „dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków”.

Mając na względzie powyższe, powinna Pani w naszej ocenie, zgodnie z polskim prawem otrzymywać część utargu ze sklepu, skoro jest to składnik majątku wspólnego. Niewątpliwie w toku sprawy rozwodowej, jeśli sąd będzie również dzielił majątek (Sąd może uznać, że jest to zbyt skomplikowane zagadnienie i nie dokonywać podziału w toku rozwodu, wówczas należy wszcząć nowe postępowanie w tym zakresie), powinna Pani podnieść, iż mąż zawłaszczył dochód z rzeczonego sklepu.

Na marginesie należy zwrócić uwagę na możliwość ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym:

Art.43.§1.Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

§2.Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji.

§3.Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.

Przepis art. 43 § 2 KRO wskazuje mianowicie na dwie przesłanki ustalenia nierównych udziałów, które muszą wystąpić łącznie, a mianowicie ważne powody oraz różny stopień przyczynienia się każdego z małżonków do powstania majątku wspólnego.

Pierwszą są „ważne powody”. Te powody dotyczą oceny, kwalifikacji zachowania drugiego małżonka oraz spowodowanych przez niego takich stanów rzeczy, które stanowią przyczynę niższej wartości majątku wspólnego niż ta, która wystąpiłaby, gdyby postępował właściwie. Chodzi tutaj przede wszystkim o nieprawidłowe, rażące lub uporczywe nieprzyczynianie się do zwiększania majątku wspólnego, pomimo posiadanych możliwości zdrowotnych i zarobkowych. Z drugiej jednak strony nieprawidłowe postępowanie polegać może na rażącym i odbiegającym od obiektywnych wzorców braku staranności o zachowanie istniejącej już substancji majątku wspólnego. Nie stanowią jednak ważnych powodów okoliczności niezależne od małżonka i przez niego niezawinione, w szczególności związane z nauką, chorobą czy bezrobociem.

Drugą przesłanką jest różny stopień przyczynienia się do powstania majątku. Przepis art. 43 KRO stanowi także podstawę do przyjęcia domniemania równego przyczynienia się obojga małżonków do powstania majątku wspólnego. W związku z tym na małżonku wnoszącym o ustalenie nierównych udziałów spoczywa ciężar dowodu, że stopień jego przyczynienia się był większy. Dowód dotyczący różnego stopnia przyczynienia się dotyczy przede wszystkim skutku postępowania małżonków i nie może ograniczać się do wykazania tylko zbyt niskiej staranności o powiększanie majątku.

Warto jednak wskazać, że ustawodawca przewidział sytuacje, spotykaną częstokroć w polskich realiach, w której to mąż jest osobą pracującą, a żona zajmuje się domem i dziećmi, w efekcie ograniczając lub całkowicie rezygnując z pracy zarobkowej. Przepis art. 43 § 3 KRO stanowi, że ustalając nierówne udziały małżonków w majątku wspólnym sąd ma obowiązek uwzględnienia nakładu osobistej pracy przy wychowywaniu dzieci oraz we wspólnym gospodarstwie domowym. Przepis ten wysławia więc szczególną zasadę nakazującą, aby przy stosowaniu art. 43 § 2 KRO zawsze uwzględniać nakład tej pracy małżonka. W praktyce dotyczy to przede wszystkim uwzględnienia nakładu osobistej pracy żony, ponieważ jak to najczęściej występuje w praktyce społecznej, to żona zwykle w znacznie większej części wykonuje obowiązki domowe, a w szczególności jest przez dłuższy czas znacznie bardziej zaangażowana w pielęgnację i wychowywanie niemowlęcia, a następnie małego dziecka, aż do osiągnięcia przez nie wieku przedszkolnego.

Konkludując rozważania na temat majątku należy wskazać na trzy istotne wnioski. Rozwód doprowadzi do zniesienia wspólności majątkowej, w której miejsce powstanie cywilnoprawna współwłasność w częściach równych majątku wspólnego. Po drugie, mąż może teoretycznie żądać ustalenia nierównych udziałów, do czego jednak muszą być spełnione przesłanki wskazane w opinii. Po trzecie musi Pani pamiętać, że istnieje podział na majątek osobisty i wspólny, a Pani udział będzie dotyczyć wyłącznie majątku wspólnego, względnie, jeśli były dokonywane nakłady z Pani majątku osobistego lub majątku wspólnego, na majątek osobisty męża, może Pani domagać się zwrotu nakładów. Niewątpliwie jednak dochód z majątku osobistego lub wspólnego małżonków, w tym utarg ze sklepu, wchodzi do majątku wspólnego, do którego posiada Pani równe prawa.

Tagi: 

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (0)

Nie dodano jeszcze żadnego komentarza. Bądź pierwszy!!


Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ

ZOBACZ TAKŻE: