Odrzucenie spadku

Pytanie:

Mama zmarła 3 lata temu pozostawiając mieszkanie własnościowe. Sądziliśmy, że nie sporządziła testamentu. Jest trzech spadkobierców - ja i moi dwaj bracia. Jeden z nich zajmuje mieszkanie po mamie, nie reguluje opłat. Starając zabezpieczyć się przed przejęciem długów złożyłam u notariusza (w terminie ustawowym) oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Po 3 latach odnaleziono testament mamy, z którego wynika, że mieszkanie zapisała starszemu bratu (nie temu, który obecnie to mieszkanie zajmuje). Dział spadku nie został do tej pory przeprowadzony sądownie. Czy po ujawnieniu w sądzie faktu odnalezienia testamentu i jego treści, brat i ja będziemy mogli spadek odrzucić?

Masz inne pytanie do prawnika?

ODPOWIEDŹ PRAWNIKA

Zgodnie z art. 1012 kodeksu cywilnego (k.c.) spadkobierca, po dowiedzeniu się o tytule powołania do spadku, może:

    -przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste)

    -przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza)

    -spadek odrzucić

 Termin na dokonanie którejś z wymienionych wyżej czynności określony jest w art. 1015 § 1 k.c.:

 Art. 1015.§ 1. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.

 Tytułem powołania do spadku może być testament - art. 959 k.c. lub, gdy testamentu nie sporządzono ustawa - art. 931 § 1 i nast. W opisywanej sytuacji właściwym tytułem powołania do spadku jest testament. W tym przypadku zajdzie potrzeba uzyskania zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku na podstawie art. 679 Kodeksu postępowania cywilnego.

Aby omówić kwestię odrzucenia spadku należy w pierwszej kolejności rozstrzygnąć czy zapisane Pani bratu mieszkanie wyczerpuje prawie cały majątek spadkowy. Jeżeli tak to należy uznać, na podstawie art. 961 k.c., iż Pani brat został powołany do całości spadku. W takim przypadku Pani oraz drugi z braci nie zostali powołani do spadku w ogóle i tym samym bezprzedmiotowe byłoby oświadczenie w kwestii przyjęcia lub odrzucenia spadku.

Jeżeli jednakże mieszkanie nie stanowiło prawie całego majątku spadkowego to Pani brat wymieniony w testamencie nabył spadek w drodze dziedziczenia testamentowego a Pani wraz z drugim z braci nabyli spadek w drodze dziedziczenia ustawowego. W takiej sytuacji bowiem Pani brat powołany do dziedziczenia w testamencie uważany będzie za zapisobiercę.

W takim wariancie (mieszkanie nie stanowi prawie całego majątku spadkowego) Pani oraz obaj Pani bracia mogą złożyć przed sądem oświadczenie uchyleniu się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu wraz z jednoczesnym określenie czy spadek każda z tych osób przyjmuje czy odrzuca - art. 1019 w zw. z art. 84 k.c.

 Art. 84.  1. W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej.

 2. Można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny).

 Zgodnie z art. 88 k.c. na uchylenie się od złożonego oświadczenia o przyjęciu spadku ma Pani rok od wykrycia błędu, czyli dowiedzenia się o istnieniu testamentu.

 Art. 88.  1. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie.

§ 2. Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu - z upływem roku od jego wykrycia, a w razie groźby - z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał.

Błąd musi dotyczyć treści czynności prawnej (art. 84 § 1) oraz być istotny (art. 84 § 2). Błąd dotyczący treści oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku - to m.in. błąd co do: osoby spadkodawcy, tytułu powołania lub przedmiotu spadku. W tej ostatniej sytuacji chodzi o brak wiedzy o rzeczywistym stanie majątku spadkowego, z tym zastrzeżeniem, że nie jest on wynikiem braku staranności po stronie spadkobiercy (tak J. Pietrzykowski, w: Kodeks cywilny..., s. 1934; zob. też orz. SN z 30 czerwca 2005 r., IV CK 799/2004, Lexpolonica nr 394638, OSNC 2006, nr 5 poz. 94).

tak: Skowrońska-Bocian Elżbieta w: Najnowsze wydanie:  Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga czwarta. Spadki. Warszawa 2009 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie IX) ss. 328

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (0)

Nie dodano jeszcze żadnego komentarza. Bądź pierwszy!!


Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ

ZOBACZ TAKŻE: