Odrzucenie spadku

Pytanie:

Czy we wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, można zawrzeć zrzeczenie się należnej części spadku przez jednego ze spadkobierców, na rzecz drugiego spadkobiercy? Chodzi o to, że spadkodawca pozostawił po sobie majątek w postaci własnościowego mieszkania spółdzielczego. Spadkobiercami są dwie dorosłe osoby prowadzące odrębne gospodarstwa domowe i mające dzieci. Jeden ze spadkobierców zamierza zrzec się całkowicie swojej części spadku (czyli prawa do połowy mieszkania) na rzecz drugiego spadkobiercy. Jak tę sprawę załatwić najprościej?

ODPOWIEDŹ PRAWNIKA

Niestety zawarcie we wniosku o stwierdzenie nabycia spadku zapisu o zrzeczeniu się udziału spadkowego na rzecz innej osoby nie wywoła żądanych skutków prawnych. Dzieje się tak dlatego, że sąd, stwierdzając nabycie spadku, jest skrępowany przepisami procedury cywilnej. Odpowiednie przepisy wyznaczają treść orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku, która składa się z: 1. wymienienia spadkodawcy, 2. wskazania spadkobierców, 3. wskazania udziałów, które przypadły spadkobiercom. Ponadto stwierdzenie nabycia spadku, jak sama nazwa wskazuje, stwierdza jedynie stan rzeczy, powstały z mocy prawa wskutek śmierci spadkodawcy. Nie ma tu zatem miejsca na tworzenie, kreowanie rzeczywistości - a tym byłoby orzeczenie o przyznaniu udziału spadkobiercy innemu niż ten, na którego wskazuje ustawa (lub ci, na których wskazuje ustawa). Pozostaje problem, jak te sprawę rozwiązać. Otóż istnieje kilka możliwości: 1. jeden ze spadkobierców może spadek odrzucić, co wywoła ten skutek, że cały spadek przypadnie drugiemu spadkobiercy. Żeby spadek skutecznie odrzucić, spadkobierca musi w terminie 6 miesięcy od dowiedzenia się, że został spadkobiercą, złożyć takie oświadczenie przed sądem lub przed notariuszem. Należy jednak pamiętać, że odrzucenie spadku spowoduje jego przejście w całości na drugiego spadkobiercę. Nie jest bowiem zapewne tak, że w skład spadku weszło jedynie spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego. Najprawdopodobniej do spadku weszły także przedmioty urządzenia domowego, rzeczy osobiste spadkodawcy, pamiątki rodzinne itp. Odrzucenie spadku odniesie skutek nie tylko wobec prawa do lokalu, ale do wszystkich pozostałych rzeczy i praw. Z tego należy zdawać sobie sprawę. 2. skoro w pytaniu mowa o wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, półroczny termin do złożenia oświadczenia woli o odrzuceniu spadku najprawdopodobniej już upłynął. Co teraz? Otóż ze stwierdzeniem nabycia spadku można udać się do notariusza i dokonać umownego działu spadku. Dlaczego taki dział jest potrzebny? Otóż w stwierdzeniu nabycia spadku sąd zaznaczy jedynie, że spadkobiercom przypadły udziały w wysokości 1/2 spadku, co oznacza, że spadkobiercy są współwłaścicielami wszystkich rzeczy i praw wchodzących w skład spadku, a także w takim samym stosunku odpowiadają za długi obciążające spadek. A zatem każdy spadkobierca jest właścicielem np. połowy telewizora, połowy każdej łyżki, połowy każdej książki, połowy stołu, połowy szpuli nici itd.

Ażeby zapobiec mogącym pojawić się problemom, należy dokonać działu spadku. Spadkobiercy mogą dowolnie umówię się które przedmiot i które prawa przypadną każdemu z nich. Oświadczenie o odpowiedniej treści należy złożyć przed notariuszem. Oczywiście spadkobiercy mogą to też załatwić w sądzie, ale u notariusza będzie z pewnością szybciej (choć niekoniecznie taniej). Przed sądem można także okazać gotową już umowę i sąd będzie miał obowiązek ją zatwierdzić. Tym samym uniknie się koszt ów obsługi notarialnej, ale straci sporo czasu. Spadkobiercy mogą także nie korzystać z pomocy notariusza czy sądu i sami mogą się umówić (ustnie czy pisemnie) co do podziału spadku. Podział może objąć cały spadek albo tylko niektóre jego przedmioty i prawa (dział sądowy co do zasady musi objąć cały spadek). Jeśli jednak umowa dotyczyłaby własnościowego prawa do lokalu, to musiałaby zostać zawarta w formie aktu notarialnego (czyli przed notariuszem) albo przed sądem. Konkludując, jeżeli spadkobiercy dzielą się lokalem spółdzielczym, muszą zawrzeć umowę przed sądem lub notariuszem; jeśli dzielą się innymi przedmiotami lub prawami (poza własnością nieruchomości), mogą zachować dowolną formę. 3. sposób kolejny to rozporządzenie udziałem w przedmiocie należącym do spadku. Jak powiedziano, do czasu działu spadku spadkobiercom przysługują udziały w każdej rzeczy i prawie należącym do spadku. Nie oznacza to jednak, że nie mogą w tym czasie (tj. do działu spadku) rozporządzać rzeczami i prawami wchodzącymi w skład spadku. Oczywiście mogą, ale pod jednym warunkiem, że rozporządzenie takie nie narusza praw przysługujących innym spadkobiercom. Jeżeli wolą spadkobierców jest, by prawo spółdzielcze przypadło jednemu z nich, drugi może swobodnie nim rozporządzić na rzecz pierwszego, np. w drodze darowizny. W tym celu należy udać się do notariusza i sporządzić akt notarialny. Rozwiązanie to rożni się od opisanego w pkt.2 tym, że nie prowadzi do działu spadku, ale obejmuje tylko jeden jego element (nie będzie się zaś różnic niczym, jeśli spadkobiercy dokonają działu tylko w odniesieniu do prawa spółdzielczego).

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (0)

Nie dodano jeszcze żadnego komentarza. Bądź pierwszy!!


Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ

ZOBACZ TAKŻE:

  • 17.12.2004

    Czy zawsze można odrzucić spadek? Odrzucenie spadku z pokrzywdzeniem wierzycieli

    Reguła ogólna stanowi, iż w ciągu sześciu miesięcy od powzięcia wiadomości o tytule powołania do spadku, spadkobierca powinien złożyć oświadczenie o przyjęciu spadku (wprost albo z dobrodziejstwem (...)

  • 20.10.2016

    Odrzucenie spadku - czy nieograniczone czasowo? Jakie są jego skutki?

    Jeżeli zostanie złożone oświadczenie o odrzuceniu spadku przez spadkobiercę, to od tego momentu traci on prawa i obowiązki wchodzące w skład spadku. Jest traktowany tak, jakby nie dożył otwarcia (...)

  • 15.11.2016

    Dziedziczenie spadku przez rodzeństwo spadkodawcy

    Powołanie do spadku może wynikać z testamentu lub z mocy samego prawa. W przypadku dziedziczenia testamentowego wola spadkodawcy wynika z samego testamentu. Natomiast jeżeli nie zachodzi sytuacja dziedziczenia (...)

  • 12.9.2016

    Czy i kiedy dziedziczy rodzeństwo spadkodawcy?

    Nie może być wątpliwości, że rodzeństwo spadkodawcy dziedziczy zawsze wtedy, gdy zostanie powołane do spadku w drodze ważnego testamentu. Gdy jednak zmarły nie przekazał potomnym swej ostatniej (...)

  • 16.9.2016

    Czy można zbyć udział w spadku?

     Czy można zbyć udział w spadku? Na tak postawione pytanie, należy odpowiedzieć twierdząco. Wynika to z art. 1051 kodeksu cywilnego, który stanowi, że spadkobierca, który spadek (...)