Podatek od spadku obejmującego nieruchomość i busa

Pytanie:

Na podstawie postanowienia Sądu z dnia 5.09.2006 r. spadek po zmarłym dnia 15.02.2006 r. JK nabyli: żona i dwójka dzieci (w tym jeden małoletni - lat 16) w udziale wynoszącym 1/3 część. Przedmiotem masy spadkowej są: nieruchomość o pow. 531 m2 zabudowana domem mieszkalnym o łącznej pow. uż. 130 m2 (nabyta we wspólności ustawowej przez małżonków) o wartości 100.000 zł oraz samochód tzw. bus z 1994 roku (zarejestrowany na zmarłego JK i nabyty przez niego w czasie trwania związku małżeńskiego) o wartości 9.500 zł. Żona zmarłego JK i małoletni syn zamieszkują w domu i zamieszkiwać będą, córka w związku małżeńskim zamieszkuje wraz z rodziną w innej miejscowości. Jedyne ciężary poniesione to: koszty postępowania w sprawie spadkowej - 50 zł i koszty pogrzebu wraz z kosztem nagrobka 7.000 zł. Czy w tym stanie faktycznym i kto zobowiązany będzie do zapłaty podatku od spadku, w jaki sposób złożyć deklarację SD-3 (czy matka wraz z małoletnim, który nie ma nadanego nr NIP) wspólnie i córka osobno oraz w jaki sposób najbezpieczniej będzie ominąć kwestię zapłaty ewentualnego podatku?

Masz inne pytanie do prawnika?

ODPOWIEDŹ PRAWNIKA

Jeśli małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej (a tak jest zazwyczaj), wówczas w razie śmierci jednego z nich w skład spadku wchodzi majątek osobisty zmarłego oraz połowa dotychczasowego majątku wspólnego. To ta połowa jest dzielona pomiędzy spadkobierców. W pytaniu wskazano, że do majątku wspólnego małżonków należała nieruchomość. Co do kwalifikacji samochodu do majątku osobistego (który w całości podlega dziedziczeniu) czy też majątku wspólnego małżonków (którego tylko połowa wchodzi do spadku) warto uwzględnić poniższe zasady.

Zgodnie z art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

  1. przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej (czyli przed zawarciem małżeństwa),  
  2. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,  
  3. prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom (np. udziały w spółce cywilnej),  
  4. przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,  
  5. prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,  
  6. przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,  
  7. wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,  
  8. przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,  
  9. prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,  
  10. przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej – tak jest od 20 stycznia 2005 r. Wcześniej przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich wchodziły do majątku wspólnego, a do majątku odrębnego małżonka wchodziły tylko przedmioty majątkowe nabyte ze środków uzyskanych w zamian za przedmioty w dwóch pierwszych ww. punktach (tzn. w pkt 1 i 2).

Wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmuje zaś pozostałe przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). 

Podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Do długów i ciężarów zalicza się również koszty ostatniej choroby spadkodawcy, jeżeli nie zostały pokryte za jego życia i z jego majątku, koszty pogrzebu spadkodawcy, łącznie z nagrobkiem, w takim zakresie, w jakim koszty te odpowiadają zwyczajom przyjętym w danym środowisku, koszty postępowania spadkowego, wynagrodzenie wykonawcy testamentu, obowiązki wykonania zapisów oraz poleceń zamieszczonych w testamencie, wypłaty z tytułu zachowku oraz inne obowiązki wynikające z przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących spadków. Koszty pogrzebu, łącznie z nagrobkiem, potrąca się z podstawy opodatkowania według cen rynkowych za usługi (rzeczy) w dacie złożenia zeznania podatkowego. W razie nabycia rzeczy i praw majątkowych w drodze spadku, długi i ciężary wymienione w ww. art. 7 ust. 3 ustawytest dotyczą spadku jako całości, bez względu na to, w jakich proporcjach ponieśli je poszczególni spadkobiercy. Dla dochodzenia ewentualnych roszczeń z tego tytułu właściwa jest droga procesu cywilnego (tak: Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 1984 r., sygn. III SA 38/84). Co istotne, ustawodawca kwalifikuje wprost koszty pogrzebu spadkodawcy, łącznie z nagrobkiem, do długów i ciężarów, nie wprowadzając w tym zakresie żadnych dodatkowych warunków co do wydatków rzeczywiście poniesionych przez spadkobierców lub ograniczenia do przypadków, w których nie zostały zrekompensowane spadkobiercom w innej formie. W świetle powyższego, organ podatkowy zobowiązany jest potrącić koszty pogrzebu, łącznie z nagrobkiem, w takim zakresie, w jakim koszty te odpowiadają zwyczajom przyjętym w danym środowisku, także w sytuacji gdy spadkobiercy pokryli je w części lub w całości z zasiłku otrzymanego z ZUS (tak: Pismo Ministerstwa Finansów - Zastępcy Dyrektora Departamentu Podatków Lokalnych i Katastru z dnia 13 lipca 2005 r., sygn. LK-834/18/JB/05/456, opubl. Biuletyn Skarbowy 2005/5 str. 21).  

Jeśli samochód jest częścią zakładu (był wykorzystywany do działalności gospodarczej), można by się zastanowić nad skorzystaniem ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 10 ustawytest z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. 1983 r., Nr 45, poz. 207, ze zm.). Obejmuje ono nabycie przez małżonka lub zstępnych (tzn. dzieci, wnuki itd.) w drodze spadku lub darowizny zakładu wytwórczego, budowlanego, handlowego, usługowego lub jego części, pod warunkiem, że zakład ten będzie prowadzony przez nabywcę w stanie niepogorszonym przez okres co najmniej 5 lat od dnia przyjęcia spadku lub darowizny; niedotrzymanie tych warunków powoduje utratę zwolnienia od podatku, z wyjątkiem niemożności dalszego prowadzenia tej działalności na skutek zdarzeń losowych; w wypadkach tych podatek obniża się proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności przez spadkobiercę lub obdarowanego.

Również małoletni spadkobierca może korzystać ze zwolnienia od podatku przewidzianego w art. 4 ust. 1 pkt 10 ustawytest o podatku od spadków i darowizn, jeżeli dopełnione zostaną wymogi w tym przepisie wymienione; do złożenia w imieniu małoletniego oświadczenia o dalszym prowadzeniu zakładu przez okres co najmniej 5 lat uprawnieni są jego przedstawiciele ustawowi (tak: Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 1994 r., sygn. III SA 389-390/94), czyli zazwyczaj rodzice/rodzic.

Jeśli spełnione są warunki skorzystania z tzw. ulgi mieszkaniowej (określone w art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn), istnieje możliwość niewliczania do podstawy opodatkowania wartości tych składników majątkowych do łącznej wysokości nie przekraczającej 110 m2 powierzchni użytkowej budynku lub lokalu. Co do warunków skorzystania z tej ulgi można przeczytać w poradzie: Ulga mieszkaniowa w podatku od spadków i darowizn

Całkowicie zwolnione z podatku jest natomiast nabycie w drodze spadku budynków mieszkalnych nadanych na podstawie przepisów o osadnictwie rolnym (art. 4 ust. 1 pkt 2).  

Po odliczeniu powyższych zwolnień i ulg należy sprawdzić, czy w przypadku każdego ze spadkobierców z osobna nadwyżka przekracza kwotę wolną od opodatkowania (wówczas od nadwyżki należy zapłacić podatek wg poniższej tabeli), czy też nie (wtedy nie trzeba płacić podatku). Opodatkowaniu podlega jedynie nabycie przez nabywcę należącego do I grupy podatkowej (w tym małżonek i dzieci), od jednej osoby, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej 9 637 zł

Dla nabywców należących do I grupy podatkowej podatek oblicza się od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku, według następującej skali:

Kwoty nadwyżki w zł 

Podatek wynosi 

ponad 

do 

 

10 278 

3 % 

10 278 

20 556 

308 zł 30 gr i 5 % nadwyżki ponad 10 278 zł 

20 556 

 

822 zł 20 gr i 7 % nadwyżki ponad 20 556 zł 

Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych. Obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze dziedziczenia - z chwilą przyjęcia spadku, a następnie powtórnie - z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku. Podatnicy podatku są obowiązani złożyć, w terminie 1 miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania. Spadkobierca ma więc obowiązek zgłoszenia takiego obowiązku do urzędu skarbowego w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

Formularz SD-3, czyli wzór zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych, stanowi załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 lipca 2006 r. w sprawie zeznań podatkowych składanych przez podatników podatku od spadków i darowizn (Dz. U. 2006 r., Nr 139, poz. 988). Zgodnie z § 4 tego rozporządzenia, jeżeli nabycie nastąpiło na współwłasność dwóch lub więcej podatników, mogą oni złożyć wspólne zeznanie podatkowe. W przypadku składania wspólnego zeznania podatkowego, zeznanie składa wyłącznie jeden z nabywców, dołączając do niego informacje sporządzone przez każdego z pozostałych nabywców rzeczy lub praw majątkowych, zgodnie z wzorem określonym także w załączniku do rozporządzenia. Zeznanie może być złożone przez jednego lub niektórych podatników, jeżeli składający posiada (posiadają) stosowne pełnomocnictwo wszystkich pozostałych podatników. Zeznanie winno być podpisane przez pełnoletnich spadkobierców bądź ich ustawowych przedstawicieli (rodzic lub ustanowiony opiekun). 

Na podstawie ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (tekst jednolity: Dz. U. 2004 r., Nr 269, poz. 2681, ze zm.) osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, podlegają obowiązkowi ewidencyjnemu oraz otrzymują numery identyfikacji podatkowej. W przypadku małoletniego, który nie ukończył 18 roku życia zgłoszenie NIP-3 podpisuje rodzic, któremu przysługuje władza rodzicielska lub opiekun prawny dołączając uwierzytelnioną lub poświadczoną urzędowo kopię dokumentu potwierdzającego zaistniałą okoliczność. NIP jest nadawany na całe życie. 

Polecamy również następujące opracowania serwisu e-prawnik.pl:

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (0)

Nie dodano jeszcze żadnego komentarza. Bądź pierwszy!!


Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ

ZOBACZ TAKŻE: