Wobec jakich podmiotów można ogłosić upadłość? Zdolność upadłościowa

Zgodnie z ogólną regulacją art. 1 prawa upadłościowego i naprawczego, przepisy tego aktu prawnego stosuje się w przypadku dochodzenia roszczeń od niewypłacalnych dłużników będących przedsiębiorcami.

Zdolność upadłościowa

Pojęcie zdolności upadłościowej nie jest pojęciem ustawowym, lecz wykształciło się na gruncie stosowania dotychczasowej regulacji procedury upadłościowej. Oznacza ono zdolność danego podmiotu do bycia upadłym, tj., do orzeczenia sądowego o postawieniu danego podmiotu w stan upadłości. Ustawa prawo upadłościowe i naprawcze ściśle określa podmioty, które mogą być postawione w stan upadłości.

Przedsiębiorcy

Zgodnie z art. 5 ustawy, jej przepisy stosuje się do dłużników będących przedsiębiorcami. Pojęcie przedsiębiorcy zostało zdefiniowane na potrzeby prawa upadłościowego i naprawczego odmiennie od definicji zawartej w prawie o swobodzie działalności gospodarczej. Zgodnie z nową definicją, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.

Wynika z tego, że zdolność upadłościową posiadają wszyscy przedsiębiorcy – osoby fizyczne, prowadzący działalność gospodarczą, nawet wówczas, gdy prowadzą tą działalność bez wpisu do odpowiedniego rejestru (Krajowego Rejestru Sądowego lub ewidencji działalności gospodarczej). Działalność ta musi być prowadzona we własnym imieniu tych przedsiębiorców.

Zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez osobę fizyczną nie stanowi przeszkody dla ogłoszenia jej upadłości, jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony w ciągu roku od dnia uprawomocnienia się wpisu wykreślającego danego przedsiębiorcę z KRS-u lub z ewidencji działalności gospodarczej.

Zdolność upadłościową posiadają także osoby prawne. Będą to przede wszystkim spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjne, które na podstawie przepisów kodeksu spółek handlowych posiadają osobowość prawną.
Osobowości prawnej nie posiadają natomiast handlowe spółki osobowe.

Nie stoi to jednak na przeszkodzie ogłoszenia w stosunku do nich upadłości, gdyż posiadają zdolność prawną, przyznaną przez kodeks spółek handlowych. Tak więc ogłoszenie upadłości może nastąpić w stosunku do:

  • spółki jawnej
  • spółki komandytowej
  • spółki komandytowo-akcyjnej
  • spółki partnerskiej.

Wymienione powyżej spółki osobowe posiadają zdolność prawną. Dlatego też można wobec nich ogłosić upadłość. Nie posiadają natomiast zdolności upadłościowej spółki prawa cywilnego (spółki cywilne). Przepisy prawa działalności gospodarczej wyraźnie stwierdzają bowiem, iż nie one, lecz wspólnicy tych spółek są przedsiębiorcami. Wobec tego upadłość może być ogłoszona tylko w stosunku do wspólników spółki cywilnej, a nie do samej spółki.

Szczególna zdolność upadłościowa

Zdolność upadłościową posiadają nie tylko przedsiębiorcy, lecz także ściśle wymienione w ustawie podmioty. Należą do nich:

  • spółki z o.o. i spółki akcyjne nie prowadzące działalności gospodarczej.


Możliwość ogłoszenia upadłości wobec tych podmiotów wynika z faktu, iż handlowe spółki osobowe nie muszą prowadzić działalności gospodarczej, lecz mogą być tworzone w innych celach – społecznych, kulturalnych itp. Nie oznacza to, że spółki te nie mogą zaciągać zobowiązań. Brak możliwości ogłoszenia ich upadłości skutkował by poważnym pokrzywdzeniem ich wierzycieli.

  • wspólnicy osobowych spółek handlowych, ponoszących odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem. Nieograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania spółek osobowych ponoszą wspólnicy spółek jawnych, komplementariusze spółek komandytowych i komandytowo-akcyjnych. Natomiast wspólnicy spółek partnerskich (partnerzy) posiadają zdolność upadłościową na podstawie odrębnego przepisu ustawy prawo upadłościowe i naprawcze.
  • oddziały banków zagranicznych w rozumieniu przepisów ustawy prawo bankowe.

Śmierć przedsiębiorcy a ogłoszenie jego upadłości

Śmierć przedsiębiorcy nie stanowi przeszkody ogłoszenia jego upadłości. Z uwagi na to, iż śmierć kończy byt prawny osoby fizycznej, możliwość ogłoszenia upadłości po śmierci przedsiębiorcy dotyczy tylko osób fizycznych. Upadłość przedsiębiorcy po jego śmierci może być ogłoszona wówczas, gdy wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w ciągu 1 roku po jego śmierci. Upływ tego terminu wyklucza możliwość prowadzenia postępowania upadłościowego w stosunku do takiego przedsiębiorcy.

Z uwagi na odpowiedzialność spadkobierców za długi spadkowe, z wnioskiem o ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy po jego śmierci mogą wystąpić obok wierzycieli zmarłego przedsiębiorcy, także jego spadkobierca a także małżonek oraz dzieci lub rodzice zmarłego, nawet wówczas, gdy nie dziedziczą po nim.

Pamiętaj, że:

  • Zdolność upadłościowa oznacza zdolność danego podmiotu do ogłoszenia w stosunku do niego upadłości,
  • Spółka cywilna nie posiada zdolności upadłościowej – można natomiast ogłosić upadłość wspólników spółki cywilnej,
  • Zdolność upadłościową posiadają spółki z o.o. i spółki akcyjne nawet wówczas, gdy nie prowadzą działalności gospodarczej,
  • Można ogłosić upadłość po śmierci przedsiębiorcy albo po zaprzestaniu wykonywania przez niego działalności gospodarczej, jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w ciągu 1 roku od śmierci albo od wykreślenia z KRS-u lub z ewidencji działalności gospodarczej.

Podstawa prawna:

Potrzebujesz porady prawnej?

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO: