VAT w wypłaconym odszkodowaniu

Pytanie: W jakim wypadku ubezpieczyciel odlicza VAT od wysokości naprawionej szkody i czy może odliczyć w przypadku, gdy wypłaca szkodę podatnikowi VAT prowadzącemu działalność gospodarczą i będącemu płatnikiem VAT?

Odpowiedź:

Odpowiedź na pytanie należy rozpocząć od wyjaśnienia, że ubezpieczyciel nie tyle odlicza VAT przy wypłacie odszkodowania, lecz wypłaca odszkodowanie według cen zawierających podatek VAT lub bez podatku VAT. O tym kiedy odszkodowanie zawierać będzie VAT, a kiedy nie decyduje to czy poszkodowany miał możliwość odliczenia podatku przy nabyciu ubezpieczonego przedmiotu. W konsekwencji wypłacane odszkodowanie zawsze powinno zawierać VAT w sytuacji, gdy poszkodowanym jest osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, a więc niebędąca podatnikiem VAT (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2001 r., sygn. akt III CZP 68/01, publ. OSNC 2002/6/74). W przypadku osób będących podatnikami VAT odszkodowanie będzie najczęściej wypłacane bez podatku VAT. Najczęściej, gdyż nie wszyscy podatnicy mają możliwość odliczania podatku VAT (możliwości takiej nie mają podatnicy VAT zwolnieni podmiotowo lub wykonujący wyłącznie czynności zwolnione przedmiotowo od podatku). W przypadku podatników, którzy nie mieli możliwości odliczenia podatku odszkodowanie powinno zawierać VAT. Również odszkodowanie z VAT powinno być wypłacone osobom będącym co prawda podatnikami VAT, lecz które nabyły towar poza wykonywaną przez siebie działalnością gospodarczą (np. nabyły samochód prywatnie, a nie „na firmę”). Reasumując - odszkodowanie z VAT wypłacane jest osobom, które poniosły faktyczny ciężar podatku przy nabyciu ubezpieczonego towaru. Podatnicy VAT najczęściej mają możliwość odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu takiego towaru, a w konsekwencji wypłacanie im ubezpieczenia z VAT jest bezzasadne.