Umowna właściwość sądu

Pytanie: Czy osoby posiadające podwójne obywatelstwo i podwójne zameldowanie na stałe tzn. w Polsce i za granicą, mogą przeprowadzić sprawę z powództwa cywilnego w Polsce, ale na terenie neutralnym, tzn. nie w miejscach zamieszkania stron?

Odpowiedź:

Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania cywilnego, regulującymi właściwość miejscową sądu, powództwo wytacza się przed sąd pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania (art. 27 § 1 k.p.c.). Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż prawo polskie traktuje osoby fizyczne posiadające obywatelstwo polskie, a także obywatelstwo innego państwa, za obywateli polskich (art. 2 ustawy prawo prywatne międzynarodowe). Kodeks postępowania cywilnego zezwala jednak stronom na odmienne określenie właściwości miejscowej sądu. Zgodnie bowiem z art. 46 kpc strony mogą umówić się na piśmie o poddanie sądowi pierwszej instancji, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy, sporu już wynikłego lub sporów mogących w przyszłości wyniknąć z oznaczonego stosunku prawnego. Sąd ten będzie wówczas wyłącznie właściwy, jeżeli strony nie ustaliły inaczej. Ponadto, strony, umową pisemną, mogą ograniczyć prawo wyboru powoda pomiędzy kilku sądami właściwymi dla takich sporów. Zapis na sąd dokonany przez strony nie może jednak dotyczyć spraw, w których przepisy kodeksu postępowania cywilnego przewidują właściwość wyłączną. Są to sprawy związane z prawem rzeczowym na nieruchomości (art. 38 k.p.c.), sprawy z tytułu dziedziczenia, zachowku, zapisu, polecenia oraz innych rozporządzeń testamentowych (art. 39 k.p.c.), członkostwem w spółdzielni, spółce lub stowarzyszeniu (art. 40 k.p.c.), powództwa ze stosunku małżeństwa (art. 41 k.p.c.) oraz spraw ze stosunków między rodzicami a dziećmi (art. 42 k.p.c.).