Powołanie spadkobiercy a zapis

Odpowiedź:

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że spadkodawca rozporządził częścia swojego majątku (w skład masy spadkowej wchodzi majątek odrębny spadkodawcy a także połowa majątku wspólnego, wynikającego z ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej) w drodze testamentu. Co do pozostałej części swego majątku nic nie postanowił, więc w tym zakresie zastosowanie znajdzie dziedziczenie ustawowe. Dlatego też nie mozna potraktować testamentu jako zapisu. Testament zawierał rozporzadzenie dotyczące majątku spadkodawcy przed sporządzeniem darowizny. Ponieważ do masy spadkowej wchodzą prawa i obowiazki zmarłego istniejące w chwili jego śmierci, nalezy uznać, iż rozporzadzenie testamentowe skuteczne jest tylko do tej części majątku odrębnego spadkodawcy, która nie została rozdysponowana darowizną. Rzeczywiście, w analizowanym przypadku istotna jest proporcja majątku odrebnego spadkodawcy (którym rozporządził w formie testamentu) a pozostałym majątkiem wchodzącym w skład masy spadkowej. Jeżeli bowiem spadkodawca przeznaczył określonej osobie (lub osobom) poszczególne przedmioty majątkowe, które wyczerpują prawie cały spadek, osoby te uważa się za powołane do całości spadku. Jeżeli więc wartość majątku, którym spadkodawca rozporzadził na podstawie testamentu jest nieporównywalnie większa do wartości majątku, podlegającemu dziedziczeniu ustawowemu, osoby uprawnione na podstawie testamentu będą uprawnione do całości spadku. Jeżeli chodzi o uczynione darowizny, mają one znaczenie przy ustalaniu wysokości zachowku, a więc tej części majątku spadkodawcy, która przysługuje osobom, które dziedziczyłyby na podstawie ustawy, gdyby spadkodawca nie wyłączył ich od dziedziczenia na mocy testamentu. Otóż wartość dokonanej darowizny wlicza się do masy spadkowej przy obliczaniu zachowku, jeżeli darowizna ta nie była darowizną drobną, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętą ani dokonaną przed więcej niż 10 laty od otwarcia spadku na rzecz osób nie będących spadkobiercami.