Egzekucja z wkładu mieszkaniowego dłużnika przy lokatorskim prawie do lokalu mieszkalnego

Przedmiotem egzekucji komorniczej może być jedynie wkład mieszkaniowy, czyli kwota jaką członek spółdzielni musi wnieść w wysokości odpowiadającej różnicy między kosztem budowy przypadającym na jego lokal, a uzyskaną przez spółdzielnię pomocą ze środków publicznych lub z innych środków uzyskanych na sfinansowanie kosztów budowy lokalu. Roszczenie o zwrot wniesionego wkładu mieszkaniowego powstaje dopiero w przypadku utraty członkostwa w spółdzielni, a w konsekwencji wygaśnięcia spółdzielczego lokatorskiego prawo do lokalu. Wygasa ono m.in. w takich sytuacjach jak: używanie lokalu niezgodnie z jego przeznaczeniem pomimo upomnienia, zaniedbywanie obowiązków dopuszczając do powstania szkody, niszczenie urządzeń przeznaczonych do wspólnego korzystania przez mieszkańców albo rażące lub uporczywe wykraczania przeciwko porządkowi domowemu jak również 6 miesięczna zwłoka z uiszczeniem opłat tj. kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na ich lokale.

W celu zaspokojenia swoich wierzytelności Wierzyciel członka spółdzielni może sam doprowadzić do tego, że członkostwo w spółdzielni ustanie. Co za tym idzie - wygaśnie prawo do lokalu i były członek spółdzielni stanie się jej wierzycielem z tytułu wkładu.

Zgodnie z art. 27 ustawy Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003 roku, Nr 188, poz. 1848), jeżeli egzekucja z innego majątku członka okaże się bezskuteczna, a przepis szczególny nie stanowi inaczej, wierzyciel członka spółdzielni może skierować egzekucję do wniesionych przez członka wkładów. W takim wypadku roszczenie członka o zwrot wkładów lub ich równowartości staje się wymagalne po upływie sześciu miesięcy od dnia zajęcia wkładów, chyba że wymagalność tego roszczenia nastąpiła wcześniej na podstawie innych przepisów. Należy jednak pamiętać, że roszczenie o zwrot wniesionego wkładu na podstawie art. 29 § 1 Prawa spółdzielczego przedawnia się po upływie 3 lat od dnia jego wymagalności. Tak więc jeżeli wierzyciel ma zamiar wszcząć egzekucję z wkładu mieszkaniowego dłużnika, po tym jak ustał już jego stosunek członkostwa w spółdzielni, powinien upewnić się kiedy ten stosunek członkostwa ustał i czy roszczenie o zwrot wkładu już się nie przedawniło.

Jak ustalić aktualną wartość wniesionego do spółdzielni wkładu?

Przepis art. 11 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych wprowadza jako zasadę, z zastrzeżeniem art. 15, obowiązek zbywania przez spółdzielnie prawa własności lokalu, do którego spółdzielcze lokatorskie prawo wygasło, w drodze przetargu. Przetarg ten ma być ogłoszony zgodnie z postanowieniami statutu, powstaje więc konieczność dodatkowego uregulowania tych kwestii w statucie spółdzielni. Także zawiadomienie o przetargu ma nastąpić w sposób określony w statucie oraz przez publikację ogłoszenia w prasie lokalnej. Wyjątkiem od zasady zbywania takiego lokalu w drodze przetargu jest wystąpienie sytuacji, o których mowa w art. 15 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, tj. zgłoszenie roszczeń o przyjęcie do spółdzielni i zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego przysługujących małżonkowi, dzieciom i innym osobom bliskim osobie, której prawo wygasło.

Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, pierwszeństwo w nabyciu omawianego lokalu mają członkowie, którzy nie mają zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i zgłoszą gotowość zawarcia umowy o ustanowienie i przeniesienie odrębnej własności tego lokalu, a w przypadku zgłoszenia się kilku uprawnionych, pierwszeństwo ma najdłużej oczekujący. Warunkiem przeniesienia odrębnej własności lokalu na takiego członka jest wpłata wartości rynkowej lokalu, która w takim wypadku jest ustalana przez rzeczoznawcę majątkowego.