Zabezpieczenie a przedawnienie zobowiązania

Odpowiedź:

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, instytucja zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych pełni rolę służebną dla wykonania decyzji wymiarowych. Dlatego oczywistym jest, że nie można zabezpieczyć wykonania zobowiązania podatkowego, które już wygasło (wyrok NSA z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt I SA/Łd 478/01, POP 2004/3/56). Wydaje się, iż z tych samych względów po wygaśnięciu zobowiązania podatkowego bezprzedmiotowe będzie zabezpieczenie dokonane przed terminem wygaśnięcia zobowiązania. Zasadę taką można też wyprowadzić również z art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym zabezpieczone może być „zobowiązanie podatkowe”. Jeżeli zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia (art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej), to po przedawnieniu zobowiązanie podatkowe przestaje istnieć, wobec czego nie może być zabezpieczone, a ustanowione wcześniej zabezpieczenie jest bezprzedmiotowe (brak przedmiotu zabezpieczenia, jakim jest zobowiązanie podatkowe).

Należy zwrócić jednak uwagę, iż stosownie do art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką przymusową lub zastawem skarbowym (jednakże mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu). Zatem, jeżeli przed przedawnieniem zobowiązania organ zdołałby dokonać jego zabezpieczenia w formie hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, zabezpieczone zobowiązanie nie uległoby przedawnieniu. Hipoteka przymusowa powstaje przez dokonanie wpisu do księgi wieczystej (art. 35 § 1 Ordynacji podatkowej), a zastaw skarbowy powstaje z dniem wpisu do rejestru zastawów skarbowych (art. 42 § 1 Ordynacji podatkowej).