Umowa o pracę a umowy cywilnoprawne

Pytanie: Jestem kierownikiem przychodni rejonowej i do 1 stycznia zatrudniałam na umowę zlecenie dodatkowych 3 lekarzy na 3 godziny dziennie oraz informatyka zależnie od potrzeb. Czy obecnie w świetle "nowego Kodeksu pracy jest dozwolona dalsza taka forma umowy? Co musi się znaleźć w umowie, aby nie być posądzonym, że chcchce uciec od umowy o prace ?

Odpowiedź:

W ostatniej nowelizacji prawa pracy podkreślono, iż nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną czyli m.in. umową zlecenia przy zachowaniu warunków wykonywania pracy w stosunku pracy, czyli w stosunku, którego nawiązanie polega na: zobowiązaniu się pracownika do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę i w którym pracodawca zobowiązuje się do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Pracodawca zawierających umowy cywilnoprawne w warunkach, w których zgodnie przepisami kodeksu pracy powinna być zawarta umowa o pracę podlega karze grzywny a taki „pracownik” może żądać ustalenie przed sądem pracy iż w rzeczywistości został zatrudniony na umowę o prace a nie umowę zlecenia. Z drugiej strony trzeba pamiętać, że strony nie są ograniczone w możliwości zawarcia umowy cywilnoprawnej mającej za przedmiot świadczenie pracy. Kodeks pracy nie stwarza bowiem prawnego domniemania zawarcia umowy o pracę, a o rodzaju zawartej umowy rozstrzyga zgodna wola stron. Pozostawia się wiec stronom swobodę wyboru podstawy zatrudnienia. W orzecznictwie SN zwraca się uwagę na to, iż przy ocenie charakteru stosunku prawnego łączącego strony (umowa o pracę, umowa zlecenia) należy uwzględniać specyfikę funkcjonowania podmiotu zatrudniającego. Umowa zlecenia z reguły określa rodzaj wykonywanych czynności i w zasadzie nie może polegać na pozostawaniu w dyspozycji zlecającego i wykonywaniu stosownie do jego potrzeb czynności zlecanych na bieżąco. Ważne jest także przeanalizowanie ciągłości świadczenia pracy- cechy charakterystycznej dla umowy o pracę, w której zobowiązanie pracownika nie polega na jednorazowym wykonaniu pewnej czynności lub na wykonaniu ich zespołu składającego się na określony rezultat, lecz wiąże się z wykonywaniem określonych czynności w powtarzających się odstępach czasu, w okresie istnienia trwałej więzi łączącej pracownika z pracodawcą. Należy pod tym właśnie kątem przeanalizować stosunek, który ma łączyć strony umowy i wybrać właściwy jej rodzaj. Według przepisów Kodeksu pracy umowa o pracę powinna być zawarta na piśmie, z wyraźnym określeniem rodzaju i warunków umowy, a w szczególności powinna określać: 1) rodzaj pracy i miejsce jej wykonywania oraz termin rozpoczęcia pracy, 2) wynagrodzenie odpowiadające rodzajowi pracy.