Jednostka terenowa związku zawodowego

Pytanie: Ustawa o związkach zawodowych mówi tylko o związkach zawodowych nie wspominając nic o jednostkach terenowych związku. Daje w tym przypadku swobodę tworzenia takich struktur i określa ich kompetencje w statutach. Czy jednostka terenowa (mająca kompetencje zakładowej organizacji związkowej) jakiegoś związku może przekształcić się w związek zawodowy zachowując ciągłość organizacyjną i być następca prawnym jednostki terenowej?

Odpowiedź:

Stwierdzenie ustawowe, że związek zawodowy jest organizacją samorządną, jest dalszym rozwinięciem zasady wolności związkowej. Oznacza ono, że same związki zawodowe i tylko one mogą decydować o wszystkich swoich sprawach wewnętrznych. Przede wszystkim mają one prawo samodzielnie, zgodnie z wolą swych członków, ustalać swoje programy, kierunki i zakres podejmowanych działań (np. form protestu), określać treść statutów, uchwał związkowych i regulaminów wewnętrznych,     sposoby dysponowania majątkiem związkowym itd., bez jakiejkolwiek ingerencji z zewnątrz. Warunkiem nieingerowania w wewnętrzne sprawy związku jest to, aby ustalenia i działania związku były zgodne z przepisami prawa. Mogą one określać swoją strukturę poprzez tworzenie jednostek terenowych. Związek zawodowy powstaje z mocy uchwały o jego utworzeniu, podjętej przez co najmniej 10 osób uprawnionych do tworzenia związków zawodowych. Zatem jeśli jednostka posiada 10 członków uprawnionych do utworzenia związku zawodowego osoby te mogą zawiązać nowy związek zawodowy. O przekształceniu nie może być zatem mowa. Prawo nie zna następstwa prawnego związku zawodowego po jednostce organizacyjnej tego związku. Natomiast w drodze porozumienia między starym związkiem i nowo powstałym może dojść do przekazania niektórych zadań jednostki organizacyjnej związku do nowopowstałego związku zawodowego. Odpowiedzialność materialną ponosi za działania jednostki stary związek zawodowy a nowy tylko wtedy, gdy taką odpowiedzialność przyjmie. Wreszcie może dojść do sytuacji niezależności obu tych związków co jest najbardziej prawdopodobne i wykonywania przez nie zbliżonych funkcji a nawet takich samych.