Samodzielność zakładowej organizacji związkowej - opinia prawna

Stan faktyczny

Czy zakładowa organizacja związkowa, powstała na podstawie art. 9 ustawy o związkach zawodowych ma prawo wystąpić ze struktur statutowych, na bazie których powstała?

Opinia prawna

Zakładowa organizacja związkowa ma prawo wystąpić ze struktur, do których wcześniej przystąpiła i to niezależnie od tego czy powstała na bazie tych struktur czy też nie. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych (w skrócie: ZZ) związek zawodowy jest niezależny w swojej działalności statutowej od pracodawców, administracji państwowej i samorządu terytorialnego oraz od innych organizacji. „Innymi organizacjami” są również inne organizacje związkowe. Łącząc to z zasadą dobrowolności i samorządności, o której mowa w art. 1 ust. 1 ZZ przyjąć należy, że organizacja związkowa nie może być skutecznie ograniczana w prawie do stanowienia o swojej strukturze i powiązań z innymi organizacjami związkowymi, chyba że przepisy prawa stanowią inaczej.

Z art. 11 ZZ wynika swoboda związków zawodowych w kreowaniu innych organizacji związkowych. Zgodnie z przyjętym w orzecznictwie Sądy Najwyższego stanowiskiem wymienione w tym przepisie organizacje związkowe stanowią jedynie wyliczenie przykładowe i mogą być rejestrowane również inne, nie wymienione w tym przepisie organizacje związkowe (uchwała SN z dnia 15 października 1992r., I PZP 35/92, OSNC 1993/1-2/3). Ustawa nie przewiduje w tym zakresie żadnych ograniczeń. Nie przewiduje również ograniczeń w zakresie występowania z organizacji związkowych do których wcześniej związek zawodowy przystąpił. Oznacza to, że prawo dopuszcza pełną swobodę w przystępowaniu i rezygnacji z członkostwa w tego typu organizacji.

Nie ma również podstaw do tego, by organizacja związkowa, w której struktury wstąpiła zakładowa organizacja związkowa, skutecznie ograniczyła prawo zakładowej organizacji związkowej do wystąpienia z jej struktur. Z istoty związku zawodowego jako organizacji niezależnej, dobrowolnej i samorządnej bowiem wynika, że jakiekolwiek ograniczenia byłyby dopuszczalne jedynie na mocy przepisów powszechnie obowiązujących. Uchwały podejmowane przez organy organizacji związkowych nie są zaś przepisami powszechnie obowiązującymi.