Skuteczność doręczenia zastępczego

Odpowiedź:

W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż w postępowaniu cywilnym nie funkcjonuje pojęcie zaocznego nakazu zapłaty. Nakaz zapłaty zawsze wydawany jest na posiedzeniu niejawnym, a pozwany otrzymuje pozew dopiero z tym nakazem zapłaty. Od dnia doręczenia zaczynają biec terminy do wniesienia, w zależności od rodzaju nakazu zapłaty, zarzutów bądź sprzeciwu. Jeżeli pozwany skutecznie wniesie sprzeciw bądź zarzuty, wyznaczana jest rozprawa.

Z zadanego pytania wynika, że nakaz dotyczy osoby nie prowadzącej działalności gospodarczej.

W razie niemożności doręczenia pisma w inny sposób, przyjmuje się fikcję, iż datą doręczenia pisma sądowego data, w której upłynął termin do odbioru złożonego pisma w oddawczym urzędzie pocztowym, jeżeli przed upływem tego terminu adresat nie zgłosił się po odbiór.

Domniemanie to oparte jest na założeniu, iż że pismo sądowe dotarło do rąk adresata i że w ten sposób doręczenie zostało dokonane prawidłowo. Domniemanie to jednak może być przez stronę obalone. Adresat może bowiem dowodzić, że pisma nie otrzymał i o nim nie wiedział (może wykazać, np. iż w czasie, gdy w jego skrzynce pocztowej znajdowało się awizo nie przebywał pod danym adresem).

Skutki doręczenia zastępczego nie następują, jeżeli pismo sądowe skierowane zostało przez sąd do pozwanego pod adres nie będący jego adresem zamieszkania. Skuteczność doręczenia zastępczego oparta jest bowiem na założeniu, że adresat mieszka pod wskazanym adresem, a jedynie zachodzi niemożność doręczenia mu pisma (tak SN w postanowieniu z dnia 1 lipca 1967 r., sygn. III PRN 47/67).

Należy więc rozstrzygnąć, na którym twierdzeniu oprzeć argumentację - czy na fakcie, iż adresat mieszka pod danym adresem, tylko nie mógł odebrać pisma, gdyż nie było go w domu, czy też na fakcie, że adresat nie przebywa pod danym adresem, gdyż mieszka w innym miejscu.

Podkreślenia wymaga fakt, iż zgodnie z orzecznictwem, obalenie domniemań wypływających z przyjęcia dokonania doręczenia zastępczego nie prowadzi do stwierdzenia, że doręczenie nie zostało dokonane, ale do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminów.

Z powyższego wynika, iż w omawianym przypadku należy złożyć wniosek o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu bądź zarzutów (wraz z wnioskiem należy złożyć sprzeciw bądź zarzuty). Nie zachodzą tutaj podstawy do składania skargi o wznowienie postępowania ze względu na fakt, iż pozwany nie był pozbawiony możności obrony (może złożyć wniosek o przywrócenie terminu i wnieść zarzuty).

Na marginesie można dodać, że skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie.

Informacja na temat zwolnienia od kosztów sądowych znajduje się w artykule Zwolnienie od kosztów sądowych