Pytanie: Zrobiłem pewien program komputerowy dla firmy na podstawie umowy o dzieło. Firma program ten wykorzystuje - lecz nie podaje mojego nazwiska jako autora programu. Wynagrodzenie za dzieło otrzymałem w umówionej wysokości, bez żadnych uwag ze strony zamawiającego. Kiedy zwróciłem się do nich z pytaniem, dlaczego nie podają mojego nazwiska jako autora programu (a zależy mi na tym), otrzymałem pisemną odpowiedź, że nie są zadowoleni z mojego programu, gdyż jest awaryjny, wykorzystują trochę inny program (a wiem, że tak naprawdę jest to mój program) i żeby uniknąć nieprzyjemnych sytuacji - zapłacono mi tylko za pracę. Jestem w stanie udowodnić, że wykorzystywany jest mój program. W umowie o dzieło przeniosłem swoje prawa autorskie na firmę, ale czy firma może wykorzystywać ten program nie podając nazwiska autora, a wręcz "podpisywać" ten program - autor: "firma X"? Jeśli jest to niezgodne z przepisami, jak mogę się bronić przed takim postępowaniem? Umieszczenie mojego nazwiska przy programie jest dla mnie ważne, chociażby ze względu na prestiż w moim zawodzie.
Odpowiedź:
Prawa autorskie dzielą się na osobiste i majątkowe. Umowa dotycząca zbycia praw autorskich dotyczyć może tylko praw majątkowych. Jej zawarcie umożliwia nabywcy korzystanie z utworu (w tym przypadku z programu komputerowego) oraz możliwość rozporządzania nim. Oczywiście granice tych uprawnień powinny zostać ustalone pomiędzy stronami. Prawa autorskie osobiste przysługują twórcy programu. Art. 16 pkt 1-3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych przykładowo wymienia, które prawa należy zaliczyć do osobistych. Są to: prawo do autorstwa utworu, oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo oznaczania go anonimowo, nienaruszalności treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania. Oznacza to, że autor programu komputerowego ma prawo do oznaczania go swoim imieniem i nazwiskiem. Firma, która podszywa się pod autora działa niezgodnie z prawem.
Środki ochrony osobistych praw majątkowych wymienia art. 78 ust. 1 ustawy. Twórca, którego autorskie prawa osobiste zostały zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania. Oznacza to, że można się zwrócić do firmy i zażądać zaprzestania stosowania takich niedozwolonych praktyk oraz umieszczenia w programie komputerowym imienia i nazwiska prawdziwego twórcy. Można również w tym przypadku żądać dopełnienia czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Może się to odbyć na przykład poprzez złożenie oświadczenia publicznego o określonej treści i formie. Dodatkowe uprawnienia przysługują twórcy, jeżeli naruszenie było zawinione. Należy stwierdzić, że tak było w tym przypadku - firma celowo usunęła z programu nazwisko jego autora i podaje własne dane. W związku z tym można żądać od niej zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Oczywiście świadczenie takie ma charakter pieniężny. Twórca może również żądać uiszczenia odpowiedniej kwoty na wskazany przez nią cel społeczny. Roszczenia takie w pierwszej kolejności należy kierować właśnie do tej firmy. Jeżeli nie przyniesie to rezultatu, można skierować sprawę do sądu.
Więcej informacji na temat praw autorskich w artykule - Podstawowe zasady ochrony praw autorskich i pokrewnych.

Ustawaz dnia 4 lutego 1994 r.o prawie autorskim i prawach pokrewnych Tekst pierwotny: Dz. U. 1994 r. Nr 24, poz. 83; tekst jednolity: (...)
Jak wygląda w polskim prawie kwestia praw autorskich, czy mają one jakiś podział? Jak wygląda sprawa licencji? Prawo autorskie (...)
Jesteśmy prawnikami specjalizującymi się w różnych dziedzinach prawa. Nasz Zespół tworzą aktywni zawodowo profesjonaliści, posiadający wieloletnie doświadczenie w udzielaniu pomocy prawnej szerokiemu gronu Klientów.
Newsletter
ZUS przez internet. Zobacz, co załatwiszBędziesz mógł kontrolować pracodawcę, sprawdzić przyszłą emeryturę (...) »
Co jest przedmiotem ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych?...
Informujemy, iż zgodnie z przepisem art. 25 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 90 poz. 631), dalsze rozpowszechnianie artykułów i porad prawnych publikowanych w niniejszym serwisie jest zabronione.