Wnioski dowodowe w procesie cywilnym

Pytanie: Czy w toku postępowania procesowego (cywilnego) wnioski dowodowe można zgłaszać tylko ustnie na rozprawie, czy także pisemnie poprzez pisma procesowe? Jaki przepis prawa to reguluje?

Odpowiedź:

Kodeks postępowania cywilnego dopuszcza zarówno zgłaszanie wniosków dowodowych przez strony (uczestników) postępowania cywilnego ustnie na rozprawie, jak i w formie wymiany pism procesowych. Wiele rozstrzyga się w zależności od stadium i trybu postępowania, faktu, czy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego), czy nie.

• Dla przykładu art. 207 kpc stanowi, iż pozwany może przed pierwszą rozprawą wnieść odpowiedź na pozew, uwzględniając w jego treści ewentualne dowody i żądania oraz wnioski o przeprowadzenie nowych dowodów. Jeżeli sprawa jest zawiła lub rachunkowa, wniesienie odpowiedzi na pozew może zarządzić przewodniczący. Natomiast przewodniczący może zobowiązać stronę reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika do złożenia w wyznaczonym terminie odpowiedzi na pozew i powołania w jej treści wszystkich dowodów, twierdzeń i zarzutów (art. 207 par. 3 kpc).
• Zgodnie z generalną regułą ustanowioną w art. 217 kpc, strona może aż do zamknięcia rozprawy przytaczać okoliczności faktyczne i dowody na uzasadnienie swych wniosków lub dla odparcia wniosków i twierdzeń strony przeciwnej, z zastrzeżeniem niekorzystnych skutków, jakie według przepisów niniejszego kodeksu mogą dla niej wyniknąć z działania na zwłokę lub niezastosowania się do zarządzeń przewodniczącego i postanowień sądu. Jednak pewna modyfikacja następuje w postępowaniu w sprawach gospodarczych (toczących się przed sądem gospodarczym). W sprawach, w których sąd nie wydał nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym lub upominawczym, pozwany jest obowiązany do wniesienia odpowiedzi na pozew w terminie dwutygodniowym od otrzymania pozwu. W odpowiedzi na pozew pozwany jest obowiązany podać wszystkie twierdzenia, zarzuty oraz dowody na ich poparcie pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku postępowania, chyba że wykaże, iż ich powołanie w odpowiedzi na pozew nie było możliwe, albo że potrzeba powołania wynikła później.

Nemożliwym jest wskazanie konkretnego przepisu prawa, który zobowiąże stronę bądź do zgłaszania wniosków dowodowych jedynie w formie ustnej, bądź też wymiany pism procesowych. Regułą w polskiej procedurze karnej jest bowiem swoboda wyboru formy dowodzenia swoich racji przed sądem cywilnym w granicach - rzecz jasna -przewidzianych w kpc oraz z uwzględnieniem pewnych odrębności adekwatnych do trybu postępowania oraz reguł powołanych powyżej.