Wyłączenie stronniczego sędziego

Pytanie: W jaki sposób można zmienić sędziego w toczącym się postępowaniu cywilnym? Istnieje podejrzenie o stronniczość.

Odpowiedź:

Kodeks postępowania cywilnego wprost określa w jakich wypadkach sędzia podlega wyłączeniu z postępowania. I tak sędzia podlega wyłączeniu z mocy samego prawa :

• w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jego prawa lub obowiązki,
• w sprawach swego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia,
• w sprawach osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli,
• w sprawach, w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem albo był radcą prawnym jednej ze stron,
• w sprawach, w których w instancji niższej brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jako też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator.

Możliwe jest także wyłączenie sędziego przez sąd. Jest to możliwe na żądanie samego sędziego lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Aby wyłączenie sędziego mogło zostać dokonane, konieczne jest złożenie wniosku o wyłączenie sędziego, które strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia.  Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana.