Wzniesienie budynku przez samoistnego posiadacza

• samoistne posiadanie cudzego gruntu, co oznacza, że posiadacza musi władać rzeczą w takim zakresie, w jakim byłby uprawniony do tego właściciel, nie mając jednak prawa własności. Nie ma znaczenia to, czy wie o tym, że nie jest właścicielem, istotne jest, by władał tak jakby nim był,
• dobra wiara posiadacza, która polega na błędnym, ale w danych okolicznościach usprawiedliwionym przekonaniu posiadacza nieruchomości, że przysługuje mu prawo własności. Warunek ten badany jest dla chwili wzniesienia budynku, a nie nabycia posiadania, przy czym istnieje domniemanie dobrej wiary, więc jego brak udowodnić będzie musiał ten, kto podważa jej istnienie,
• wzniesienie budynku lub innego urządzenia o wartości znacznie przenoszącej wartość zajętej na ten cel działki. Decyduje o tym stan z chwili realizacji przez posiadacza prawa wykupu, a nie stan z momentu wzniesienia go. Wartość ta oceniana jest według cen rynkowych.

Osoba, która spełnia te przesłanki nie staje się automatycznie właścicielem ani budynku ani gruntu, przysługuje jej jedynie roszczenie do właściciela o przeniesienie własności. Może ono zostać zrealizowane w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego lub ugody sądowej. Jeśli właściciel odmawia przeniesienia własności, posiadacz może dochodzić tego na drodze sądowej.

Roszczenie to nie ulega przedawnieniu, dopóki trwa posiadanie.

W przypadku, gdy nie jest spełniony jeden z warunków albo gdy posiadacz nie chce wykupywać od właściciela gruntu, może ewentualnie domagać się od tego ostatniego zwrotu nakładów.

Na koniec należy dodać, że właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby ten, kto wzniósł budynek lub inne urządzenie, nabył od niego własność działki za odpowiednim wynagrodzeniem. Nie ma wtedy znaczenia, czy osoba tą był posiadacz samoistny, ani czy działała w dobrej wierze.