Umorzenie postępowania a warunkowe umorzenie

Zgodnie z art. 66. kodeksu karnego, sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy nie karanego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Warunkowe umorzenie następuje na okres próby. Warunkowe umorzenie oznacza, że umarza się postępowanie pod pewnymi warunkami. Jeżeli te warunki nie będą przestrzegane, sąd podejmuje lub może podjąć postępowanie karne. I tak, sąd podejmuje postępowanie karne, jeżeli sprawca w okresie próby popełnił przestępstwo umyślne, za które został prawomocnie skazany. Ustawa także wskazuje przypadki, w których sąd może podjąć warunkowo umorzone postępowanie.

Od warunkowego umorzenia należy odróżnić umorzenie postępowania, którego przesłanki zostały wskazane w kpk. Umorzenie postępowania nie jest uzależnione od zachowania sprawcy po umorzeniu, następuje bezwarunkowo. Zgodnie z art. 17 kpk, nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza (umorzyć może zarówno sąd jak i prokurator) , gdy:

1. czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia, 
2. czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa, 
3. społeczna szkodliwość czynu jest znikoma, 
4. ustawa stanowi, że sprawca nie podlega karze, 
5. oskarżony zmarł, 
6. nastąpiło przedawnienie karalności, 
7. postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone albo wcześniej wszczęte toczy się, 
8. sprawca nie podlega orzecznictwu polskich sądów karnych, 
9. brak skargi uprawnionego oskarżyciela, 
10. brak wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej, chyba że ustawa stanowi inaczej, 
11. zachodzi inna okoliczność wyłączająca ściganie.