Zbycie otrzymanego lokalu a ulga w podatku od spadków i darowizn

Odpowiedź:

Zbycie mieszkania otrzymanego w wyniku darowizny przed upływem 5 lat od chwili złożenia zeznania podatkowego lub od chwili zamieszkania powoduje co do zasady utratę ulgi mieszkaniowej, przyznanej na podstawie art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Nie zawsze jednak zbycie będzie oznaczać utratę tej ulgi. Obdarowany nie będzie musiał zapłacić podatku od darowizny, jeżeli zbycie lokalu było uzasadnione koniecznością zmiany warunków mieszkaniowych, a nabycie innego lokalu (albo też nabycie innego budynku lub uzyskanie pozwolenia na jego budowę) nastąpiło nie później niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia zbycia. O ile nie powinien budzić większych trudności interpretacyjnych warunek nabycia nowego mieszkania w ciągu sześciu miesięcy od dnia zbycia mieszkania otrzymanego w drodze darowizny, o tyle głównym przedmiotem sporów między podatnikami a organami podatkowymi jest ocena, czy została spełniona również przesłanka określona przez ustawę jako „uzasadniona konieczność zmiany warunków mieszkaniowych”. W orzecznictwie przyjmuje się na przykład, że zachodzi taka konieczność w związku z możliwością podjęcia pracy w innej miejscowości czy w sytuacji zaistnienia trudnych warunków mieszkaniowych. Z kolei Pierwszy Urząd Skarbowy Warszawa - Śródmieście w piśmie z dnia 31.12.2004 r. (sygn. US35-DM/436/42/04) uznał, że zamiana mieszkania położonego na parterze na lokal położony na 3 piętrze z uwagi na zamiar udostępnienia lokalu na parterze osobie niepełnosprawnej, mieszkającej obecnie na trzecim piętrze w budynku bez windy, ma charakter wyjątkowy i ze względu na szczególne okoliczności o charakterze społecznym i moralnym nie powinna powodować utraty prawa do ulgi. W piśmie z dnia 03.08.2004 r. Trzeci Urząd Skarbowy w Bydgoszczy (sygn. KM-005-3/04) uznał, że w przypadku, gdy do sprzedaży odziedziczonego mieszkania zmusza sytuacja materialna lub rodzinna to spadkobierca zachowuje prawo do ulgi podatkowej mimo sprzedaży tego mieszkania przed upływem pięciu lat od dnia nabycia. Taka jest,  zdaniem organu podatkowego, również istota wyroku NSA z dnia 26 listopada 1998 r. (sygn. III S.A. 1587/97). Powiększenie się rodziny oraz brak windy na czwartej kondygnacji może więc stanowić uzasadnioną konieczność zmiany warunków mieszkaniowych. Jeśli przy tym nabycie innego lokalu nastąpi w określonym wyżej terminie, podatnik nie utraci prawa do ulgi. W tym przypadku nie trzeba zawiadamiać organu podatkowego o zbyciu odziedziczonego lokalu i nabyciu nowego. Trzeba jednak pamiętać, że kwestie związane z ulgą mieszkaniową w podatku od spadków i darowizn należy każdorazowo oceniać pod kątem całokształtu indywidualnej sprawy. Warto więc zwrócić się do właściwego urzędu skarbowego z wnioskiem o wydanie pisemnej interpretacji w tej danej sprawie (do wniosku należy dołączyć opłatę w wysokości 5 zł, zaś w treści samego wniosku trzeba zawrzeć pełny opis stanu faktycznego, własne stanowisko w sprawie oraz zaznaczyć, że w sprawie nie toczy się postępowanie podatkowe, kontrola podatkowa ani postępowanie przed sądem administracyjnym).