Nawet jeśli sprzedawca okazał się oszustem, nie ma nadpłaty podatku

Nie zachodzi nieważność bezwzględna czynności prawnej sprzedaży spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego zdziałanej z osobą, której nie przysługiwała własność tego prawa, a tym samym nie zachodzi możliwość żądania w takim przypadku, stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 8 poz. 60 ze zm.).

Warto przypomnieć, że nadpłata występuje w sytuacji, gdy na gruncie obowiązującego prawa podatkowego nie obowiązywały podstawy prawne do zawiązania zobowiązaniowych stosunków prawnych i w sytuacji, gdy czynność cywilnoprawna jest bezwzględnie nieważna.

NSA przypomniał, że zgodnie z art. 58 k.c. nieważna jest czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy (chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy). Czynność prawna sprzeczna z ustawą to taka, która przede wszystkim nie zawiera treści nakazanej przez przepisy prawa - nie ma zaś przepisu, który by zakazywał zawierania umowy sprzedaży rzeczy z jej niewłaścicielem. Nie można uznać, że taka umowa jest zatem nieważna, jest natomiast bezskuteczna i rodzi odpowiedzialność odszkodowawczą kontrahenta, obejmującą także zwrot nadpłaconego podatku, bowiem zapłacony podatek objęty będzie rzeczywistą szkodą. Skoro bowiem sprzedawca-niewłaściciel nie może wykonać swojego zobowiązania z umowy (co jest oczywiste), to powinien zapłacić odszkodowanie (art. 471 k.c.).

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2009 roku, sygn. akt II KSK 1544/07