Nieważność czynności prawnej

Wszystkie podejmowane czynności prawne powinny być zgodne z bezwzględnie obowiązującymi (czyli takimi, które mocą woli stron nie mogą zostać uchylone) przepisami prawa (np. dotyczącymi formy czynności prawnej, zdolności do podejmowania działań prawnych czy zgodności z zasadami współżycia społecznego).  Jeżeli tak nie jest, dokonana czynność prawna (np. zawarta umowa ) jest nieważna, czyli nie wywołuje żadnych skutków prawnych.

Nieważnością jest objęte nie tylko działanie niezgodne z prawem, ale także służące jego obejściu, czyli takie które tylko pozornie jest zgodne z "literą prawa ", jednakże w rzeczywistości jego celem jest uzyskanie stanu prawem zabronionego. 

W pewnych jednak sytuacjach przepisy prawa przewidują, że w miejsce nieważnych postanowień danej czynności prawnej wejdą inne, prawem określone reguły. Tytułem przykładu: oświadczenie darczyńcy przy umowie darowizny zgodnie z postanowieniami Kodeksu cywilnego powinno zostać złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże jeżeli darczyńca nie poszedł do notariusza, to mimo tego, umowa darowizny będzie ważna z chwilą jej wykonania, bo tak stanowią odpowiednie przepisy. Czyli jeżeli ktoś komuś bez złożenia oświadczenia w formie aktu notarialnego podarował obraz przekazując go z " ręki do ręki", to taka umowa będzie skuteczna.

Na podstawie § 3 art. 58 Kodeksu cywilnego jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. Przykładowo: w obrocie konsumenckim przedsiębiorca nie może stosować pewnych umownych klauzul, naruszających interesy konsumentów. Tak więc, jeżeli taki przedsiębiorca zawrze umowę z konsumentem i zastosuje jedną z niedozwolnych klauzul, to w większości przypadków taka umowa będzie ważna, chociaż samo niedozolone umowne postanowienie będzie nieskuteczne a zatem konsument nie będzie nim w ogóle związany.