Zniesławienie zalegającego z zapłatą dłużnika

Odpowiedź:

W sytuacji gdy osoba trzecia zostaje nazwana oszustem oraz informacje takie są rozpowszechniane (również pisemnie) mamy do czynienia ze stanem faktycznym, w którym pokrzywdzony czyli osoba określona powyższym epitetem może skorzystać z któregoś z dwóch (lub obu) rozwiązań przewidzianych przez prawo. Jedną możliwość przewidują przepisy kodeksu karnego gdzie w art.212 par.1 będziemy mieli do czynienia z przestępstwem pomówienia, jeżeli zostaną spełnione ustawowe znamiona jakie przewiduje ww. przepis. Przestępstwo to jest ścigane z oskarżenia prywatnego, więc to do pokrzywdzonego będzie należała decyzja o wszczęciu postępowania w tym trybie. W takiej sytuacji jednak oskarżony może bronić się tym, iż art.213par.2 mówi, iż nie popełnia przestępstwa kto publicznie podnosi lub rozgłasza prawdziwy zarzut służący obronie społecznie uzasadnionego interesu. Jednak zaistniałaby tu potrzeba udowodnienia, że w danej sytuacji występował jakiś społeczny interes (a z opisu stanu faktycznego wynika, że raczej o takim nie można mówić). Z uwagi na fakt, że postępowanie toczyłoby się z oskarżenia prywatnego przepisy kodeksu postępowania karnego przewidują w tym trybie posiedzenie pojednawcze a także możliwość zawarcia ugody pomiędzy stronami.

Z drugą z możliwości mamy do czynienia w przypadku prawa cywilnego, które w art. 23 kodeksu cywilnego przewiduje ochronę dóbr osobistych. Przepis ten przewiduje ochronę takiego dobra osobistego jak wizerunek danej osoby czy też dobre imię Jest to ochrona cywilna; może być ona dochodzona, gdy poszkodowany wystąpi z pozwem na drogę procesu cywilnego. W takiej sytuacji ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. Bezprawność działania uznaje się wtedy gdy brak było zgody bezpośrednio zainteresowanego na dane działanie oraz wtedy gdy to działanie nie ma swojej podstawy prawnej tzn. brak normy zezwalającej na takie postępowanie. W postępowaniu sądowym sąd będzie brał pod uwagę głównie to czy naruszenie dobra osobistego było bezprawne. Fakt, iż ma Pan dowody na to, że dana osoba nie spełnia zaciągniętego zobowiązania w tym postępowaniu nie będzie miał większego wpływu na rozstrzygniecie sądu. Istnieje jednak jeszcze inna możliwość obronienia swojego stanowiska, chodzi mianowicie o jedno z orzeczeń Sądu Najwyższego z dnia 19 października 1989 r. (II CR 419/89) wskazał również na „działanie w obronie uzasadnionego interesu” jako przesłankę, która może uchylić bezprawność. Należy jednak pamiętać, o czym wspomniano wyżej, że art. 24 k.c. wprowadza domniemanie bezprawności w efekcie to na Panu jako pozwanym (jeśli dojdzie do procesu o ochronę dóbr osobistych) będzie ciążył obowiązek wykazania, iż naruszenie nie było bezprawne, bo działał Pan w obronie uzasadnionego interesu. Od uznania sądu będzie zależało, jak zostanie ocenione Pańskie działanie i motywacja.